XİKAKELƏR (kiçe dilindә vәhşi/cәsur adamlar – müstәmlәkә dövründә Hondurasın daxili r-nlarında yaşayan vә itaәtә alınmayan hindilәr; özlәrini t o l p a n l a r, t o l u p a n l a r adlandırırlar) – Mәrkәzi Hondurasın dağlıq әrazilәrindә (Yoro deptindә X., Fransisko-Morasan dep-tinin şm.-ş.-indә Orika bәlәdiyәsinin Montanya-dela- Flor vil.-ndә tolupanlar) yaşayan hindi xalqı. 20–32 icmadan (“tayfa”) ibarәt X.-in sayı 8–20 min nә fәrdir (2016). Əsasәn, ispan dilindә danışırlar, Montanya-de-la-Florda yaşlı nәsil arasında xikake dil ailәsinә daxil olan xikake (tol) dili saxlanılmışdır. Montanya-de-la-Florda xristianlığaqәdәrki kultlar saxlanılmış, Yoroda xristianlıq yayılmışdır.
İspan işğalınadәk Ulua vә Sulako çayları boyunca, q.-dә isә Honduras körfәzinin şm.-q. sahilinәdәk mәskunlaşmışdılar. 1536 ildә Sikumbanın başçılığı ilә P. de Alvaradonun qoşunlarına qarşı vuruşmuşlar. 18 әsrәdәk İspaniya müstәmlәkәçiliyinә qarşı müqavimәt göstәrmişlәr.
Tala әkinçiliyi (şirin vә acı maniok, lobya, qarğıdalı, balqabaq, qәhvә, tütün, banan), ovçuluq (o cümlәdәn ox vә kamandan, nәfәs borucuğundan istifadә etmәklә) vә oyma qayıqlarda balıqçılıqla mәşğuldurlar; hazırda hәmçinin mal-qara vә ev quşları yetişdirirlәr. Mәrkәzi Amerika hindilәri arasında әn yaxşı arıçılar kimi tanınırlar. 20 әsrәdәk böyük ailәlәr vә böyük evlәri saxlanılmışdı. Poliginiya mövcuddur. İcmalar kaziklәr (başçılar) vә ağsaqqallar şurası tәrәfindәn idarә olunur. Montanya-de-la-Florda icmaların hәr birinin öz başçısı olmaqla iki hissәyә bölgüsü; şәrqdә yaşayan Külәk allahı başda olmaqla allahlar kultu (Böyük Tomam, Tomam Pones Papavi) qalmaqdadır. Öz torpaqlarını qorumaq uğrunda fәal mübarizә aparırlar, Yoroda Xikake tayfalarının federasiyası, Montanya-de-la-Florda Tolupanların hindi icmalarının assosiasiyası mövcuddur.
