XİTİN (fr. chitine, yun. χιτών – paltar, dәri, örtük) – tәbii polisaxarid. Bu ğum ayaqlıların vә bir sıra digәr onurğasızların xarici skeletinin (kutikulanın) әsasını tәşkil edir, göbәlәklәrin әksәriyyәtinin, bәzi yaşıl yosunların vә bakteriyaların hüceyrә divarının tәrkibinә daxildir. Müdafiә vә dayaq funksiyasını yerinә yetirir. Tәbii mәnbәlәrdә X. digәr polisaxaridlәrlә vә mineral maddәlәrlә kompleksdә olur vә zülalla möhkәm әlaqәlidir. Öz aralarında β-(1→4) qlikozid rabitәlәri ilә әlaqәlәnmiş N-asetilqlükozamin qalıqlarından ibarәtdir. Mol. k. 260 minәdәk olur. X. tәbiәtdә yayılmasına görә sellülozadan sonra ikinci polimerdir; hәr il biosferdә bir neçә mlrd. t. X. әmәlә gәlir. X.-in biol. parçalanmasını bir sıra bakteriyalarda, torpaq amöblәrinin qida fermentlәri arasında, bәzi ilbizlәrin, soxulcanların, hәmçinin xәrçәngkimilәrin qabıqqoyma dövründә aşkara çıxan xitinaza fermenti hәyata keçirir. Xitozan alınmasında istifadә edilir.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI – XMELNİTSKİ
XİTİN
XİTİN (fr. chitine, yun. χιτών – paltar, dәri, örtük) – tәbii polisaxarid. Bu ğum ayaqlıların vә bir sıra digәr onurğasızların xarici skeletinin (kutikulanın) әsasını tәşkil edir, göbәlәklәrin әksәriyyәtinin, bәzi yaşıl yosunların vә bakteriyaların hüceyrә divarının tәrkibinә daxildir. Müdafiә vә dayaq funksiyasını yerinә yetirir. Tәbii mәnbәlәrdә X. digәr polisaxaridlәrlә vә mineral maddәlәrlә kompleksdә olur vә zülalla möhkәm әlaqәlidir. Öz aralarında β-(1→4) qlikozid rabitәlәri ilә әlaqәlәnmiş N-asetilqlükozamin qalıqlarından ibarәtdir. Mol. k. 260 minәdәk olur. X. tәbiәtdә yayılmasına görә sellülozadan sonra ikinci polimerdir; hәr il biosferdә bir neçә mlrd. t. X. әmәlә gәlir. X.-in biol. parçalanmasını bir sıra bakteriyalarda, torpaq amöblәrinin qida fermentlәri arasında, bәzi ilbizlәrin, soxulcanların, hәmçinin xәrçәngkimilәrin qabıqqoyma dövründә aşkara çıxan xitinaza fermenti hәyata keçirir. Xitozan alınmasında istifadә edilir.
XİTİN
XİTİN (fr. chitine, yun. χιτών – paltar, dәri, örtük) – tәbii polisaxarid. Bu ğum ayaqlıların vә bir sıra digәr onurğasızların xarici skeletinin (kutikulanın) әsasını tәşkil edir, göbәlәklәrin әksәriyyәtinin, bәzi yaşıl yosunların vә bakteriyaların hüceyrә divarının tәrkibinә daxildir. Müdafiә vә dayaq funksiyasını yerinә yetirir. Tәbii mәnbәlәrdә X. digәr polisaxaridlәrlә vә mineral maddәlәrlә kompleksdә olur vә zülalla möhkәm әlaqәlidir. Öz aralarında β-(1→4) qlikozid rabitәlәri ilә әlaqәlәnmiş N-asetilqlükozamin qalıqlarından ibarәtdir. Mol. k. 260 minәdәk olur. X. tәbiәtdә yayılmasına görә sellülozadan sonra ikinci polimerdir; hәr il biosferdә bir neçә mlrd. t. X. әmәlә gәlir. X.-in biol. parçalanmasını bir sıra bakteriyalarda, torpaq amöblәrinin qida fermentlәri arasında, bәzi ilbizlәrin, soxulcanların, hәmçinin xәrçәngkimilәrin qabıqqoyma dövründә aşkara çıxan xitinaza fermenti hәyata keçirir. Xitozan alınmasında istifadә edilir.
