Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
XI CİLD (HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI - XMELNİTSKİ )
    XLORAMİNLƏR 
    XLORAMİNLƏR − ammonyakın (qeyriüzvi X.), aminlәrin vә karbon turşuları vә ya sulfoturşuların amidlәrinin (üzvi X.) xlorlu törәmәlәri; onların molekullarında Cl atomu N atomu ilә birbaşa birlәşmişdir. Kәskin iyli, qüvvәtli oksidlәşdirici vә xlorlaşdırıcı agentdir.
    Praktiki cәhәtdәn әn әhәmiyyәtli X.: dixloramin NHCl2 (rәngsiz maye, −66°Cdә donur, otaq temp-runda partlayır, suda yaxşı hәll olur); monoxloramin B (xloramin B) C6H5SO2N(Na)Cl∙3H2O (zәif xlor iyli rәngsiz vә ya sarımtıl kristal maddәdir, tәr. 180−185°C (parçalanmaqla), suda vә etanolda hәll olur); dixloramin B C6H5SO2NCl2 (rәngsiz kristal maddәdir, tәr. 72−74°C, suda pis, üzvi hәlledicilәrdә yaxşı hәll olur, yanardır, alışma temp-ru 204°C, üzvi maddәlәrlә kontakt zamanı öz-özünә alovlanır, mexaniki tәsirdәn vә 160°C-dәn yuxarıda istilik tәsirindәn partlayır); monoxloramin XB ClC6H4SO2N(Na)Cl∙H2O (açıq-sarı kristal maddәdir, 180°C-dә parçalanır); monoxloramin T CH3C6H4SO2N(Na)CI×3H2O (rәngsiz kristal maddәdir, 175−180°C parçalanmaqla әriyir); dixlor amin XBClC6H4SO2NCl2 (rәngsiz kristal madddir, tәr. 83°C, 160−162°C-dә parçalanır, suda pis, 1,2-dixloretanda yaxşı hәll olur, alışma temp-ru 196−205°C); dixlor amin T CH3C6H4SO2NCl2 (rәngsiz kristal maddәdir, tәr 80−83°C, әrimә temp-rundan yuxarıda öz-özünә alovlanmaqla parçalanır, xloroformda yaxşı hәll olur.
    Üzvi X.-lәr antiseptik vә dezodorant tәsirә malikdir. Üzvi sintezdә reagentlәr kimi, hәmçinin tibdә (yoluxucu yaraların müalicәsindә, әllәrin dezinfeksiyasında, qulluq әşyalarının vә ifrazatların zәrәrsizlәş dirilmәsindә), toxuculuq sәnayesindә (ağardıcı vasitә kimi), zәhәrlәyici maddәlәrin deqazasiyası üçün vә s. istifadә edilir. Az zәhәrlidir, dәri örtüyünә vә selikli qişaya qıcıqlandırıcı tәsir edir.
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində)
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2007
ISBN: 978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı: 881
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində)
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2012
ISBN: 978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı: 881
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2009
ISBN: 978-9952-441-02-4
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2010
ISBN: 978-9952-441-05-5
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2011
ISBN: 978-9952-441-07-9
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2013
ISBN: 978-9952-441-03-1
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2014
ISBN: 978-9952-441-10-9
Səhifələrin sayı: 592
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2015
ISBN: 978-9952-441-11-6
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2016
ISBN: 978-9952-441-12-3
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili:
ISBN:
Səhifələrin sayı:
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2019
ISBN: 978-9952-441-17-8
Səhifələrin sayı: 600
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili 2020
ISBN: 978-9952-441-18-5
Səhifələrin sayı: 600
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2024
ISBN: 978-9952-441-20-8
Səhifələrin sayı: 600
HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI – XMELNİTSKİ 
    XLORAMİNLƏR 
    XLORAMİNLƏR − ammonyakın (qeyriüzvi X.), aminlәrin vә karbon turşuları vә ya sulfoturşuların amidlәrinin (üzvi X.) xlorlu törәmәlәri; onların molekullarında Cl atomu N atomu ilә birbaşa birlәşmişdir. Kәskin iyli, qüvvәtli oksidlәşdirici vә xlorlaşdırıcı agentdir.
    Praktiki cәhәtdәn әn әhәmiyyәtli X.: dixloramin NHCl2 (rәngsiz maye, −66°Cdә donur, otaq temp-runda partlayır, suda yaxşı hәll olur); monoxloramin B (xloramin B) C6H5SO2N(Na)Cl∙3H2O (zәif xlor iyli rәngsiz vә ya sarımtıl kristal maddәdir, tәr. 180−185°C (parçalanmaqla), suda vә etanolda hәll olur); dixloramin B C6H5SO2NCl2 (rәngsiz kristal maddәdir, tәr. 72−74°C, suda pis, üzvi hәlledicilәrdә yaxşı hәll olur, yanardır, alışma temp-ru 204°C, üzvi maddәlәrlә kontakt zamanı öz-özünә alovlanır, mexaniki tәsirdәn vә 160°C-dәn yuxarıda istilik tәsirindәn partlayır); monoxloramin XB ClC6H4SO2N(Na)Cl∙H2O (açıq-sarı kristal maddәdir, 180°C-dә parçalanır); monoxloramin T CH3C6H4SO2N(Na)CI×3H2O (rәngsiz kristal maddәdir, 175−180°C parçalanmaqla әriyir); dixlor amin XBClC6H4SO2NCl2 (rәngsiz kristal madddir, tәr. 83°C, 160−162°C-dә parçalanır, suda pis, 1,2-dixloretanda yaxşı hәll olur, alışma temp-ru 196−205°C); dixlor amin T CH3C6H4SO2NCl2 (rәngsiz kristal maddәdir, tәr 80−83°C, әrimә temp-rundan yuxarıda öz-özünә alovlanmaqla parçalanır, xloroformda yaxşı hәll olur.
    Üzvi X.-lәr antiseptik vә dezodorant tәsirә malikdir. Üzvi sintezdә reagentlәr kimi, hәmçinin tibdә (yoluxucu yaraların müalicәsindә, әllәrin dezinfeksiyasında, qulluq әşyalarının vә ifrazatların zәrәrsizlәş dirilmәsindә), toxuculuq sәnayesindә (ağardıcı vasitә kimi), zәhәrlәyici maddәlәrin deqazasiyası üçün vә s. istifadә edilir. Az zәhәrlidir, dәri örtüyünә vә selikli qişaya qıcıqlandırıcı tәsir edir.
    XLORAMİNLƏR 
    XLORAMİNLƏR − ammonyakın (qeyriüzvi X.), aminlәrin vә karbon turşuları vә ya sulfoturşuların amidlәrinin (üzvi X.) xlorlu törәmәlәri; onların molekullarında Cl atomu N atomu ilә birbaşa birlәşmişdir. Kәskin iyli, qüvvәtli oksidlәşdirici vә xlorlaşdırıcı agentdir.
    Praktiki cәhәtdәn әn әhәmiyyәtli X.: dixloramin NHCl2 (rәngsiz maye, −66°Cdә donur, otaq temp-runda partlayır, suda yaxşı hәll olur); monoxloramin B (xloramin B) C6H5SO2N(Na)Cl∙3H2O (zәif xlor iyli rәngsiz vә ya sarımtıl kristal maddәdir, tәr. 180−185°C (parçalanmaqla), suda vә etanolda hәll olur); dixloramin B C6H5SO2NCl2 (rәngsiz kristal maddәdir, tәr. 72−74°C, suda pis, üzvi hәlledicilәrdә yaxşı hәll olur, yanardır, alışma temp-ru 204°C, üzvi maddәlәrlә kontakt zamanı öz-özünә alovlanır, mexaniki tәsirdәn vә 160°C-dәn yuxarıda istilik tәsirindәn partlayır); monoxloramin XB ClC6H4SO2N(Na)Cl∙H2O (açıq-sarı kristal maddәdir, 180°C-dә parçalanır); monoxloramin T CH3C6H4SO2N(Na)CI×3H2O (rәngsiz kristal maddәdir, 175−180°C parçalanmaqla әriyir); dixlor amin XBClC6H4SO2NCl2 (rәngsiz kristal madddir, tәr. 83°C, 160−162°C-dә parçalanır, suda pis, 1,2-dixloretanda yaxşı hәll olur, alışma temp-ru 196−205°C); dixlor amin T CH3C6H4SO2NCl2 (rәngsiz kristal maddәdir, tәr 80−83°C, әrimә temp-rundan yuxarıda öz-özünә alovlanmaqla parçalanır, xloroformda yaxşı hәll olur.
    Üzvi X.-lәr antiseptik vә dezodorant tәsirә malikdir. Üzvi sintezdә reagentlәr kimi, hәmçinin tibdә (yoluxucu yaraların müalicәsindә, әllәrin dezinfeksiyasında, qulluq әşyalarının vә ifrazatların zәrәrsizlәş dirilmәsindә), toxuculuq sәnayesindә (ağardıcı vasitә kimi), zәhәrlәyici maddәlәrin deqazasiyası üçün vә s. istifadә edilir. Az zәhәrlidir, dәri örtüyünә vә selikli qişaya qıcıqlandırıcı tәsir edir.