XO ÖRLÖQ (1580 – 4(14).1.1644) – torqutların baş tayşası (başçı, ağsaqqal). Kereitlәr nәslindәn Zulzuqan-Örlöqun oğlu, Buyqo-Örlöqun nәvәsi. 16 әsrin sonu – 17 әsrin әvvәllәrindә İrtışın yuxarı axarlarında torqut uluslarının başçısı (1633–44) olan X.Ö. köç etmiş, sonra isә 50 min alaçıqla q.-ә getmişdi. 1607, 1608 vә 1620 illәrdә öz elçilәri vasitәsilә rus çarlarına şerti (and) içmişdi. X.Ö.-un әsas qüvvәlәri qazax çöllәrindәn keçәrәk 1613 illәrdә Yaik (U r a l) çayının sahilinә çıxmış, 1630-cu illәrin әvvәllәrindә isә Volqanın sağ sahilini tutaraq keçmiş Böyük Noqay Ordasının uluslarını özlәrinә tabe etmişdilәr. 1634 ildә derbetlәrin tayşası Dalay Batırla vә Cunqar xanlığının gәlәcәk hökmdarı Xoto-Xosinlә müdafiә ittifaqı bağlamışdı; sazişә görә hökmdarların hәr biri kalmık uluslarını qonşuların basqınlarından müdafiә etmәk öhdәliyi götürmüşdü. X.Ö. ümummonqol (Cunqar) qurultayında (1640) iştirak etmişdi; oyrat vә monqol tayşaları sülh müqavilәsinә qoşulan bütün oyratlar üçün hüquqi әsas olan “Böyük Çölün qanun namә”sini tәsdiqlәmişdilәr. Kabarda ya yürüşü zamanı Terka yaxınlığında hәlak olan X.Ö-un fәaliyyәti kalmık uluslarının birlәşmәsinә vә onun ölümündәn sonra Kalmık xanlığının yaradılmasına şәrait yaratmışdır.










