XOANALAR (yun. χοάνη – qıf, qıfşәkilli dәlik) – bәzi balıqlarda vә quruda yaşayan onurğalılarda daxili burun dәliklәri. Pәncәüzgәcli vә ikitәnәffüslü balıqlarda, sudaquruda yaşayanlarda vә sürünәnlәrin әksәriyyәtindә burun boşluğu ağız boşluğuna ilkin X.-la açılır. Bәzi sürünәnlәrdә (tısbağalar, timsahlar) vә quşlarda, hәmçinin mәmәlilәrdә (o cümlәdәn insanda) bәrk damağın inkişafı ilә әlaqәdar burun boşluğunun arxa hissәsi ikincili X.-la udlağın yuxarı hissәsinә açılan burun-udlaq yoluna uzanır. Bәrk damaq uzandıqca (xüsusilә mәmәlilәrdә) ikincili X. arxaya, udlağa tәrәf çәkilmiş olur; bu da qida ağız boşluğunda olduğu zaman sәrbәst nәfәs almağa imkan verir.










