XOCALI – Azәrb. Resp.-nda şәhәr. Xocalı r-nunun mәrkәzi. Bakıdan 379 km aralı, Xankәndi ş.-ndәn 14 km şm.-ş.-dә, Qarabağ silsilәsinin şm.-ş. yamacındadır. Əh. 8,3 min (2019). İşğaldan (1992, fevral) әvvәl şәhәrdә 2 mәktәbәqәdәr tәhsil müәssisәsi, 5 ümumtәhsil mәktәbi, 3 musiqi mәktәbi, 2 kitabxana, tarix-diyarşünasılıq muzeyi, mәdәniyyәt evi, 2 klub fәaliyyәt göstәrirdi.
1990 ilin aprelindә şәhәr statusunu almışdır. Fәrqanә hadisәlәri (1989) nәticәsindә qaçqın düşmüş Mәshәti türklәrindәn olan 54 ailә, hәmçinin Erm.-dan vә Xankәndidәn qovulmuş azәrb.-ların bir hissәsi X.-da mәskunlaşmışdı. 1992 il fevralın 26-da sovet ordusunun 366-cı mexaniklәşdirilmiş atıcı alayı vә ermәni hәrbi birlәşmәlәri tәrәfindәn işğal edilmişdi (bax Xocalı soyqırımı). Vәtәn müharibәsi (2020) başa çatdıqdan sonra 2020 il noyabrın 10-da imzalanmış üçtәrәfli bәyanata uyğun olaraq Rusiya sülhmәramlı qüvvәlәrinin nәzarәtindә idi. Azәrb. Resp.-nın Silahlı qüvvәlәri tәrәfindәn 2023 il sentyabrın 19–20-dә keçirilәn lokal antiterror әmәliyyatı nәticәsindә X. ermәni işğalından azad edildi.
Memarlıq abidәlәrindәn türbә (14 әsr), dairәvi türbә (1356–57 illәr), әtrafında Tunc vә Erkәn Dәmir dövrünә aid nekropol, kurqan çölü vә s. var. Xocalı-Gәdәbәy mәdәniyyәtinin ilk aşkar edilmiş abidәlәri X.-nın yaxınlığındadır.
