XOCAVƏND – Azәrb. Resp.-nda şәhәr. Xocavәnd r-nunun mәrkәzi. Xankәndi ş.-ndәn vә d.y. st.-ndan 41 km ş.-dә, Ağdam–Fizuli avtomobil yolu kәnarında, Xonaşen çayı sahilindә, dağәtәyi düzәnlikdәdir. Əh. 5700 (2015). İşğaldan (1992, oktyabr) әvvәl şәhәrdә Azәrb. Resp. Dövlәt K.T. İstehsal-Texniki Tәminat Komitәsinin r-n şöbәsi, şәrab z-du, süd emalı müәssisәsi, xalça sexi; 3 ümümtәhsil mәktәbi, kәnd texniki peşә mәktәbi, musiqi mәktәbi, 2 kütlәvi kitabxana, mәdәniyyәt evi, kino teatr, mәrkәzi r-n xәstәxanası vә s. fәaliyyәt göstәrirdi. Orta әsrlәrdә yaşayış mәskәninin adı Xonaşen idi. 1925 ildә Martuni adlandırılmışdı. 1960 ildә ştq. olmuş, 1985 ildә şәhәr statusunu almışdır. 1991 il noyabrın 26-dan X. adlanır. 1992 il oktyabrın 2-dә ermәni silahlı birlәşmәlәri tәrәfindәn işğal edilmişdi. Vәtәn müharibәsi (2020) başa çatdıqdan sonra 2020 il noyabrın 10-da imzalanmış üçtәrәfli bәyanata uyğun olaraq Rusiya sülh mәramlı qüvvәlәrinin nәzarәtindә idi. Azәrb. Resp.-nın Silahlı qüvvәlәri tәrәfindәn 2023 il sentyabrın 19–20-dә keçirilәn lokal antiterror әmәliyyatı nәticәsindә ermәni işğalından azad edildi.










