XOLESTAZ – (yun. χολή – öd + στάϐις – dayanma) – patoloji proseslәr nәticәsindә ödün әmәlә gәlmәsinin, ekskresiyasının vә ya axmasının pozulması sәbәbindәn onun onikibarmaq bağırsağa daxil olmasının azalması; hepatositlәrin sinusoidal membranlarından tutmuş fater (duodenal) mәmәciyinә qәdәr hәr hansı hissәdә yerlәşә bilәr. X., qara ciyәrdaxili vә qara ciyәr dәnxaricdә ola bilәr.
Q a r a c i y ә r d a x i l i X. öd komponentlәri sintezinin pozulması vә onların öd kapilyarlarına daxil olmasının pozulması ilә әlaqәdardır. S ә b ә b l ә r i: bәtndaxili infeksiya, sepsis, endokrin pozuntular (hipotireoz), xromosom pozuntuları (trisomiya 13,17/18), dәrman müalicәsi, anadangәlmә metabolizm pozuntuları (qalaktozemiya, mukovissidoz, alfa 1–antitripsinin çatışmazlığı), ailә sindromları (Alajil sindromu vә s.). Q a r a c i y ә r d ә n x a r i c d ә X. ödçıxarıcı sistemin strukturunun vә fuksiyalarının pozulması [ödçıxarıcı yolların arteziyası, ümumi öd axacağının kistası, ödçıxarıcı yolların digәr anomaliyaları, ümumi öd axacağının daşı, axacaqların sıxılması, qurd invaziyaları (opiçtorxoz), ödün qatılaşması sindromu, ödçıxarıcı yolların diskineziyası] ilә әlaqәdar ödçı xarıcı yollarla keçiriciliyin pozulması nәticәsindә baş verir. Ə l a m ә t l ә r i : sarılıq, açıq rәngli (axolik) nәcis vә tünd rәngli (pivә rәngindә) sidik ifrazı, qara ciyәrin böyümәsi, dәrinin gicişmәsi, sağ qabırğaaltı nahiyәdә әvvәlcә (öd kisәsi nöqtәsindә), sonra isә hәm dә arxada (qabırğa-fәqәrә bucağında) sağ çiyinә, kürәyә, köpücüyә, boynun sağ yarsına bәzәn dözülmәz dәrәcәdә olan (öd sancısı) ağırlıq vә ya ağrı hissi, ağızda acılıq hissi, qәbizlik.
M ü a l i c ә s i, әsasәn, sәbәbin aradan qaldırılmasından, yәni әsas xәstәliyin müalicә olunmasından (şişin müalicәsi, daşların kәnar edilmәsi, dehelmintizasiya vә s.) ibarәtdir. Xәstәyә hәmçinin qidada neytral yağların az olması ilә xüsusi pәhriz tәyin olunur. Profilaktikası: alkoqollu içkilәrin qәbulundan imtina etmәk, qida rasionunda kәskin, yağlı vә qızardılmış xörәklәrin miqdarını azaltmaq, X.-a sәbәb olan xәstәliklәri vaxtında müalicә etmәk.
