XOLİNOLİTİK DƏRMANLAR, a n t i x o l i n e r g i k d ә r m a n l a r – asetilxolinin antaqonistlәri olan farmakoloji maddәlәr. Kimyәvi birlәşmәlәrin müxtәlif qruplarına aid edilir. X.d.-ın tәsir effekti, әsasәn, asetilxolinlә m-xolinoreseptorların birlәşmәsindә rәqabәtlә, yaxud postsinaptik membranların (bax Sinaps) oyatdığı davamlı depolyarizasiya ilә şәrtlәnir. m vә nxolinolitiklәr (m-X.d. vә n-X.d.) ayırd edilir. Birincilәrә belladonanın alkaloidlәri (artropin, skopolamin) vә platifillin; strukturuna görә onlara yaxın sintetik preparatlar (mәs., qomatropin) vә bir sıra digәr üçüncülü vә dördüncülü ammonium birlәşmәlәri (aprofen, metasin vә s.) aid edilir. Orqanların m-xolinoreseptorlarını sayәsindә, bu preparatlar göz bәbәklәrinin genәlmәsinә, akkomodasiyanın iflicinә, göz daxili tәzyiqin artmasına sәbәb olur, ağız suyu, tәr, mәdә vә bağırsaq vәzilәrinin sekresiyasını lәngidir, ürәyin yığılma ritmini surәtlәndirir, mәdәnin, bronxların saya әzәlәlәrini zәiflәdir. Böyrәk, qara ciyәr vә bağırsaq sancılarında, mәdә vә oniki barmaq bağırsağın xora xәstәliyindә, hәmçinin göz bәbәklәrinin genişlәndirilmәsi, bronxların spazmının azaldılması üçün istifadә olunur, n-X.d. simpatik vә parasimpatik qanqliya xolinoreseptorlarına (qanqlioblokatorlar) vә skelet әzәlәlәrinә (kurareyә bәnzәr dәrmanlar) tәsir edir. Bәzi X.d. hematoensefalit baryeri (qan vә mәrkәzi sinir sistemi arasında maddәlәr mübadilәsini tәnzimlәyәn fizioloji mexanizm) keçmәk, beynin bioelektrik aktivliyinә, ali sinir fәaliyyәtinә tәsir etmәk, tremor vә qıc olmaları (mәs. nikotinin törәtdiyi) aradan qaldırmaq qabiliyyәtinә malikdir; onları mәrkәzi mvә n-X.d. (spazmolitin vә s.) adlandırırlar. Onlar sakitlәşdirici tәsir göstәrir, yuxugәtirici, narkotik vә ağrıkәsici dәrmanların tәsirini güclәndirir; anesteziologiya, nevropatologiya vә psixiotriyada, habelә, xora xәstәliyinin, kolitlәrin, bronxial asmanın vә s. müalicәsindә istifadә olunur.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI – İBRAHİMOV Eldar Rza oğlu
XOLİNOLİTİK DƏRMANLAR
XOLİNOLİTİK DƏRMANLAR, a n t i x o l i n e r g i k d ә r m a n l a r – asetilxolinin antaqonistlәri olan farmakoloji maddәlәr. Kimyәvi birlәşmәlәrin müxtәlif qruplarına aid edilir. X.d.-ın tәsir effekti, әsasәn, asetilxolinlә m-xolinoreseptorların birlәşmәsindә rәqabәtlә, yaxud postsinaptik membranların (bax Sinaps) oyatdığı davamlı depolyarizasiya ilә şәrtlәnir. m vә nxolinolitiklәr (m-X.d. vә n-X.d.) ayırd edilir. Birincilәrә belladonanın alkaloidlәri (artropin, skopolamin) vә platifillin; strukturuna görә onlara yaxın sintetik preparatlar (mәs., qomatropin) vә bir sıra digәr üçüncülü vә dördüncülü ammonium birlәşmәlәri (aprofen, metasin vә s.) aid edilir. Orqanların m-xolinoreseptorlarını sayәsindә, bu preparatlar göz bәbәklәrinin genәlmәsinә, akkomodasiyanın iflicinә, göz daxili tәzyiqin artmasına sәbәb olur, ağız suyu, tәr, mәdә vә bağırsaq vәzilәrinin sekresiyasını lәngidir, ürәyin yığılma ritmini surәtlәndirir, mәdәnin, bronxların saya әzәlәlәrini zәiflәdir. Böyrәk, qara ciyәr vә bağırsaq sancılarında, mәdә vә oniki barmaq bağırsağın xora xәstәliyindә, hәmçinin göz bәbәklәrinin genişlәndirilmәsi, bronxların spazmının azaldılması üçün istifadә olunur, n-X.d. simpatik vә parasimpatik qanqliya xolinoreseptorlarına (qanqlioblokatorlar) vә skelet әzәlәlәrinә (kurareyә bәnzәr dәrmanlar) tәsir edir. Bәzi X.d. hematoensefalit baryeri (qan vә mәrkәzi sinir sistemi arasında maddәlәr mübadilәsini tәnzimlәyәn fizioloji mexanizm) keçmәk, beynin bioelektrik aktivliyinә, ali sinir fәaliyyәtinә tәsir etmәk, tremor vә qıc olmaları (mәs. nikotinin törәtdiyi) aradan qaldırmaq qabiliyyәtinә malikdir; onları mәrkәzi mvә n-X.d. (spazmolitin vә s.) adlandırırlar. Onlar sakitlәşdirici tәsir göstәrir, yuxugәtirici, narkotik vә ağrıkәsici dәrmanların tәsirini güclәndirir; anesteziologiya, nevropatologiya vә psixiotriyada, habelә, xora xәstәliyinin, kolitlәrin, bronxial asmanın vә s. müalicәsindә istifadә olunur.
XOLİNOLİTİK DƏRMANLAR
XOLİNOLİTİK DƏRMANLAR, a n t i x o l i n e r g i k d ә r m a n l a r – asetilxolinin antaqonistlәri olan farmakoloji maddәlәr. Kimyәvi birlәşmәlәrin müxtәlif qruplarına aid edilir. X.d.-ın tәsir effekti, әsasәn, asetilxolinlә m-xolinoreseptorların birlәşmәsindә rәqabәtlә, yaxud postsinaptik membranların (bax Sinaps) oyatdığı davamlı depolyarizasiya ilә şәrtlәnir. m vә nxolinolitiklәr (m-X.d. vә n-X.d.) ayırd edilir. Birincilәrә belladonanın alkaloidlәri (artropin, skopolamin) vә platifillin; strukturuna görә onlara yaxın sintetik preparatlar (mәs., qomatropin) vә bir sıra digәr üçüncülü vә dördüncülü ammonium birlәşmәlәri (aprofen, metasin vә s.) aid edilir. Orqanların m-xolinoreseptorlarını sayәsindә, bu preparatlar göz bәbәklәrinin genәlmәsinә, akkomodasiyanın iflicinә, göz daxili tәzyiqin artmasına sәbәb olur, ağız suyu, tәr, mәdә vә bağırsaq vәzilәrinin sekresiyasını lәngidir, ürәyin yığılma ritmini surәtlәndirir, mәdәnin, bronxların saya әzәlәlәrini zәiflәdir. Böyrәk, qara ciyәr vә bağırsaq sancılarında, mәdә vә oniki barmaq bağırsağın xora xәstәliyindә, hәmçinin göz bәbәklәrinin genişlәndirilmәsi, bronxların spazmının azaldılması üçün istifadә olunur, n-X.d. simpatik vә parasimpatik qanqliya xolinoreseptorlarına (qanqlioblokatorlar) vә skelet әzәlәlәrinә (kurareyә bәnzәr dәrmanlar) tәsir edir. Bәzi X.d. hematoensefalit baryeri (qan vә mәrkәzi sinir sistemi arasında maddәlәr mübadilәsini tәnzimlәyәn fizioloji mexanizm) keçmәk, beynin bioelektrik aktivliyinә, ali sinir fәaliyyәtinә tәsir etmәk, tremor vә qıc olmaları (mәs. nikotinin törәtdiyi) aradan qaldırmaq qabiliyyәtinә malikdir; onları mәrkәzi mvә n-X.d. (spazmolitin vә s.) adlandırırlar. Onlar sakitlәşdirici tәsir göstәrir, yuxugәtirici, narkotik vә ağrıkәsici dәrmanların tәsirini güclәndirir; anesteziologiya, nevropatologiya vә psixiotriyada, habelә, xora xәstәliyinin, kolitlәrin, bronxial asmanın vә s. müalicәsindә istifadә olunur.
