XOLOPLAR – 10 әsr – 18 әsrin әvvәllәrindә Rusiyada asılı әhali kateqoriyası. X. status baxımından qullara yaxın olan әn aşağı sosial kateqoriya idi. X. statuslu qadın “roba” (“raba”), yәni kәniz adlandırılırdı. Əvvәllәr X.-ın xüsusi tәsәrrüfatı yox idi vә onlar feodalın tәsәrrüfatında müxtәlif işlәr görürdülәr. X. azad adamlara şamil edilәn hüquqi müdafiәdәn kәnarda qalmışdılar. Sahibkar xolopu öldürә, sata, borc әvәzinә verә bilәrdi. X.-ın öldürülmәsinә görә әn aşağı cәrimә mәblәği müәyyәnlәşdirilmişdi. Rus kilsәsi, X.-ın hüquqi vәziyyәtinә müdaxilә etmәdәn, onlarla kobud rәftarı vә qәsdәn öldürülmәlәrini pislәyirdi.
15 әsrin sonunadәk әyanlara mәxsus torpaqları, ehtimal ki, mәhz X. becәrirdilәr. Sonralar öz ağalarına әllәrindә silahla xidmәt edәn döyüşçü X. meydana gәldi. Ağalarının yanından qaçmış X. 16 әsrin sonu – 17 әsrin әvvәllәrindәki İğtişaş dövrü hadisәlәrindә fәal iştirak etdilәr. Hәyәtbaşı vergi (1679) vә can vergisinin (1724) tәtbiqindәn sonra X. tәhkimli kәndlilәrә çevrildilәr.
