XORTUMLULAR (Proboscidea) – mәmәlilәr dәstәsi. Orta Eosendә Afrikada meydana gәlmiş, oradan da Avrasiya vә Amerikaya yayılmışdır; Neogendә vә Pleystosendә әn yüksәk dәrәcәdә inkişaf etmişdi. Ən qәdim X.-ın bәdәninin hünd. tәqr. 1 m, daha sonralar meydana gәlәnlәrin hünd. tәqr. 4,5–5 m olmuşdur. Ətrafları sütunvari, beşbarmaqlıdır. Güclü inkişaf etmiş dodaqlar vә burun bitişәrәk әn qәdim X.-da olmayan xortum әmәlә gәtirirlәr. Bitki yeyәndirlәr. Üç yarımdәstәsi var: meriterilәr (Moeritherioidea), deynoterilәr (Deinotheroidea) vә filkimilәr (Elephantoidea). Sonuncuların 2 fәsilәsi tәqr. 10 min il әvvәl nәsli kәsilmiş mastodontlar vә Pleystosenin sonu–Holosenin әvvәllәrindә nәsli kәsilmiş mamont daxil olmaqla filkimilәr vә müasir faunada olan fillәr. Su hövzәlәrinin sahillәrindә yaşamış qәdim X.-ın dişlәri qabarıq, ayaqları nisbәtәn qısa olmuşdur; sonralar açıqlıqda yaşamağa, budaqlar vә sәrt yarpaqlarla qidalanmağa keçmәklә әlaqәdar X.-da mürәkkәb, sürtülәn dişlәr, xortum vә buynuz dişlәr inkişaf etmiş, ayaqlar uzunmışdır.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI – İBRAHİMOV Eldar Rza oğlu
XORTUMLULAR
XORTUMLULAR (Proboscidea) – mәmәlilәr dәstәsi. Orta Eosendә Afrikada meydana gәlmiş, oradan da Avrasiya vә Amerikaya yayılmışdır; Neogendә vә Pleystosendә әn yüksәk dәrәcәdә inkişaf etmişdi. Ən qәdim X.-ın bәdәninin hünd. tәqr. 1 m, daha sonralar meydana gәlәnlәrin hünd. tәqr. 4,5–5 m olmuşdur. Ətrafları sütunvari, beşbarmaqlıdır. Güclü inkişaf etmiş dodaqlar vә burun bitişәrәk әn qәdim X.-da olmayan xortum әmәlә gәtirirlәr. Bitki yeyәndirlәr. Üç yarımdәstәsi var: meriterilәr (Moeritherioidea), deynoterilәr (Deinotheroidea) vә filkimilәr (Elephantoidea). Sonuncuların 2 fәsilәsi tәqr. 10 min il әvvәl nәsli kәsilmiş mastodontlar vә Pleystosenin sonu–Holosenin әvvәllәrindә nәsli kәsilmiş mamont daxil olmaqla filkimilәr vә müasir faunada olan fillәr. Su hövzәlәrinin sahillәrindә yaşamış qәdim X.-ın dişlәri qabarıq, ayaqları nisbәtәn qısa olmuşdur; sonralar açıqlıqda yaşamağa, budaqlar vә sәrt yarpaqlarla qidalanmağa keçmәklә әlaqәdar X.-da mürәkkәb, sürtülәn dişlәr, xortum vә buynuz dişlәr inkişaf etmiş, ayaqlar uzunmışdır.
XORTUMLULAR
XORTUMLULAR (Proboscidea) – mәmәlilәr dәstәsi. Orta Eosendә Afrikada meydana gәlmiş, oradan da Avrasiya vә Amerikaya yayılmışdır; Neogendә vә Pleystosendә әn yüksәk dәrәcәdә inkişaf etmişdi. Ən qәdim X.-ın bәdәninin hünd. tәqr. 1 m, daha sonralar meydana gәlәnlәrin hünd. tәqr. 4,5–5 m olmuşdur. Ətrafları sütunvari, beşbarmaqlıdır. Güclü inkişaf etmiş dodaqlar vә burun bitişәrәk әn qәdim X.-da olmayan xortum әmәlә gәtirirlәr. Bitki yeyәndirlәr. Üç yarımdәstәsi var: meriterilәr (Moeritherioidea), deynoterilәr (Deinotheroidea) vә filkimilәr (Elephantoidea). Sonuncuların 2 fәsilәsi tәqr. 10 min il әvvәl nәsli kәsilmiş mastodontlar vә Pleystosenin sonu–Holosenin әvvәllәrindә nәsli kәsilmiş mamont daxil olmaqla filkimilәr vә müasir faunada olan fillәr. Su hövzәlәrinin sahillәrindә yaşamış qәdim X.-ın dişlәri qabarıq, ayaqları nisbәtәn qısa olmuşdur; sonralar açıqlıqda yaşamağa, budaqlar vә sәrt yarpaqlarla qidalanmağa keçmәklә әlaqәdar X.-da mürәkkәb, sürtülәn dişlәr, xortum vә buynuz dişlәr inkişaf etmiş, ayaqlar uzunmışdır.
