XOSROVŞAHİ( خسروشاهی) Şәmsәddin Əbdülhәmid ibn İsa Tәbrizi (1184, Tәbriz yaxınlığında Xosrovşah – 8.12.1254, Dәmәşq) – Azәrb. filosofu, tәbiәtşünas, tәbib. Hәyatı haqqında mәlumat azdır. Müәyyәd Tusidәn hәdis, Fәxrәddin Razidәn fiqh, kәlam vә fәlsәfәni öyrәnmişdir. Nәsirәddin Tusi vә İbn Əbu Üseybiәnin müәllimi olmuşdur. Fәxrәddin Razinin vәfatından (1210) sonra Şama getmiş, orada peri patetik fәlsәfәdәn dәrs demişdir. Kәrәk hakimi Nasir ibn Mәlikin rәğbәtini qazanmış, onun müәllimi olmuşdur. X. ömrünün sonunu Dәmәşqdә yaşamışdır. Onun elmi yaradıcılığı vә müәllimlik fәaliyyәti müasirlәri tәrәfindәn yüksәk qiymәtlәndirilmişdir. Yüksәk erudisiyaya malik X. әn çox fәlsәfә sahәsindә fәrqlәnmişdir. Fәlsәfә, mәntiq, kәlam vә fiqh mәsәlәlәrinә hәsr olunmuş әsәrlәri haqqında orta әsr mәnbәlәrindә mәlumat verilmişdir. Əbu İshaq Şirazinin “Əl-Mühәzzәb” [“Müxtәsәr kitab әl-Mühәzzәb” (“Düzәliş edilmiş kitabın xülasәsi”)] vә İbn Sinanın “Əş-Şәfa” әsәrlәrinә ixtisar [“Müxtәsәr kitab әş-Şifa” (“Şәfa kitabının xülalәsi”)], Fәxrәddin Razinin “Əl-Ayat vәl-bәyyinat” әsәrinә [“Tәtimmәt kitab әl-Ayat vәl-bәyyinat” (“Ayәlәr vә bәyanatlar kitabının tamamlanması”)] әlavә yazmışdır.
X. Qasiyun dağının әtәyindә (Dәmәşq yaxınlığında) dәfn olunmuşdur. Şairlәr İzzәddin Mәhәmmәd ibn Hәsәn Ərbili vә Nәcmәddin ibn Lәbbudi (ö. 1271) onun ölümünә mәrsiyә yazmışlar.
Əd.: Mәmmәdov Z. Azәrbaycan fәlsәfәsi tarixi, B., 2006.
