XOYLU (әl-X ü v ә y y i) Şәmsәddin Əhmәd ibn Xәlil (1187, Xoy – 2.3.1240, Dәmәşq) – Azәrb. mütәfәkkiri, mütәkәllim. Hәyatı haqqında mәlumat azdır. İlk tәhsilini Xoyda almış, monqolların hücumu zamanı Şama getmişdir. Dәmәşqdә Adiliyyә vә Dimağiyyә mәdrәsәlәrindә dәrs demiş, baş qazı olmuşdur. X. fәlsәfә ilә yanaşı, dil vә әdәbiyyat sahәsindә dә fәrqlәnmiş, müasiri Əbu Şamә onu әrәb dilçiliyinin banisi Xәlil ibn Əhmәdә bәrabәr tutmuşdur. Başlıca әsәrlәri: “Yәnabi әl-ülum” (“Elmlәrin mәnbәlәri”), “Kitab fi-l-üsul” (“Üsula dair kitab”), “Kitab fi-n-nәhv” (“Qrammatika kitabı”), “Kitab yәştәmilu әla rumuz hikmiyyә” (“Hikmәtli rәmzlәri әhatә edәn kitab”) vә s. X. Qasiyun dağının әtәyindә (Dәmәşq yaxınlığında) dәfn olunmuşdur.
Əd.: M ә m m ә d o v Z. Azәrbaycan fәlsәfәsi tarixi. B., 2006.
