XOYSKİ Zahid xan Hüseynqulu xan oğlu [25.9.1910, Yelizavetpol (G ә n c ә) – sentyabr, 1997, Nyu-York] – Azәrb.-ın ictimai vә siyasi xadimi. Atası Hüseynqulu xan Xoyski Aprel işğalından (1920) vә Gәncә üsyanından (1920) sonra ailә üzvlәri ilә birlikdә İrana, oradan isә Türkiyәyә mühacirәt etmişdir. Maddi vәziyyәtlәri çәtin olduğundan ilk vaxtlar onlara Nuru paşa yardım göstәrmişdir. X. İstanbul liseyindә tәhsil almışdı. 1930–44 illәrdә Polşada yaşayan X. almanlar tәrәfindәn әsir alınmış vә Varşava xәstәxanasında müalicә olunan azәrb.-lara yardım göstәrmişdir. Sovet ordusu Varşavaya daxil olanda (1944) ailәsi ilә әvvәl Almaniyaya, 1945 ildә oradan Avstriyanın Tirol ş.-nә, sonra Romaya köçmüşdür. 1951 ildәn ABŞ-da yaşamış, hәrbi tәyyarә z-dunda mühәndis işlәmişdir. Şimali Amerikanın Azәrb. icmasının sәdri olmuşdur. 1954 ildә SSRİ-nin milli respublikaları mәsәlәsinә dair ABŞ Konqresindә keçirilәn xüsusi dinlәmәlәrdә çıxış etmişdir. X. ABŞ-ın ali qanunverici orqanında çıxış edәn ilk azәrb. olmuşdur. 1958 ildә X. Şәrqi Avropa vә SSRİ-nin “qeyri-rus” xalqlarının 18 nümayәndәsi ilә birlikdә ABŞ prezidenti D.Eyzenhauerә “Memorandum” göndәrmiş, Azәrb.-ın müstәqilliyinin bәrpası haqqında mәsәlә qaldırmışdır.










