XOYTSEQOR MƏDƏNİYYƏTİ – Qәrbi Baykalarxasında 9–10 әsrlәrә aid arxeoloji mәdәniyyәt. 1897 ildәn arxeoloji qazıntılar aparılmışdır. 1981 ildә L.P.Kızılasov tәrәfindәn dәfnetmә vә anım abidәlәrinin әsasında müәyyәnlәşdilmişdir. Meyitlәr (başları şm.-ş. istiqamәtindә, bükülü, yaxud arxası üstә uzadılmış, dizlәri dikәldilmiş vәziyyәtdә) dәrinliyi 0,6 m-әdәk olan çuxurlarda basdırılmış, üstü daşlarla örtülmüşdür. Avadanlıq içәrisindә gil qablar, “S” şәkilli dәmir yüyәn, üzәngi, uyğur tipli yaylar, dәmir vә sümükdәn oxucluqları (25-dәk), bıçaqlar, qayış qarniturları, kәmәrlәr, sırğalar, muncuqlar, buynuz vә sümükdәn әşyalar var. Dairәvi planda olan anım kurqanlarına gil qablar (çox vaxt qabın ağzında kәrtmәlәr var), kәmәr qoyulmuşdur.
Xoytseqor mәdәniyyәti: 1, 3 – dәmir üzәngi; 2 – әlvan
metaldan düzәldilmiş sırğa; 4 – dәmir oxucluğu;
5–7 – әlvan metaldan qayış elementlәri
(L.R.Qızlasova görә).
