XRİSTİAN-DEMOKRAT İTTİFAQI (XDİ; Christich Demokratische Union Deutschiands, CDU) – Almaniyanın siyasi partiyası. 1945 ilin iyununda bütün işğal zonalarında öncә regional sәviyyәdә yaranmış, 1950 ildәn AFR әrazisindә K.Adenauerin sәdrliyi altında ittifaqda birlәşmişdir (Bavariyadan başqa, bütün federal әrazilәrdә mövcuddur, bax Xristian-sosial ittifaqı). 1990 ilәdәk Almaniya Demokratik Respublikası (ADR) Milli cәbhәsinin tәrkibinә daxil idi; Şәrqi Almaniya XDİ-nin sәdri G. Göttinq (1946–89) 1969–76 illәrdә ADR Xalq palatasının sәdri olmuşdur. Yarandığı dövrdәn Almaniya Sosial-demokrat partiyası (ASDP) ilә bәrabәr AFR-in әn güclü partiyalarından biridir. Bundestaqda Xristian-sosial ittifaqı ilә әnәnәvi olaraq vahid fraksiya tәşkil edir. 1990 ildә Hamburq birlәşdirici qurultayında keçmiş ADR-in iki partiyası – XDİ (ADR) vә Demokratik dirçәliş XDİ-nin tәrkibinә daxil oldu vә Şәrqi Almaniya siyasәtçisi L. de Mezyer partiyanın sәdr müavini vәzifәsini tutdu.
XDİ-nin proqramı K.Adenauer vә L.Erhard tәrәfindәn hazırlanmışdır. Partiya iqtisadi sahәdә iqtisadi azadlıq prinsiplәri ilә sosial әdalәt vә vәtәndaş hәmrәyliyi prinsiplәrinin bir-birinә uyğunlaşdırılmasına әsaslanan “sosial bazar iqtisadiyyatı”nın yaradılması vә inkişafını nәzәrdә tutur. XDİ-nin xarici siyasәt konsepsiyası ilk dәfә 1953 il Hamburq proqramında ifadә edilmişdir; o, Almaniyanın neytrallığını rәdd etdi, ölkәnin Qәrb hәrbi vә siyasi bloklarına mәnsubluğunu, hәmçinin iqtisadi vә siyasi cәhәtdәn Avropa mәkanına inteqrasiya istiqa mәtini müәyyәnlәşdirdi. Qәrb vә Şәrq arasında daimi dialoqun zәruriliyini bәyan etdi. Almaniyanın birlәşdirilmәsinә sәy etmәk başlıca xarici siyasәt mәqsәdi kimi vurğulanırdı. Katolik Mәrkәz partiyasından fәrqli olaraq, XDİ şәffaflıq prinsiplәrinә vә
ümumxristian dәyәrlәrinә әsaslanır.
XDİ-nin tәşkilati strukturunun әsasını müxtәlif sәviyyәli regional assosiasiyalar tәşkil edir. Onun nümayәndәlәri AFR-in 6 dәfә federal prezidenti vә 5 dәfә federal kansleri olmuşlar. XDİ 1949–69, 1982–98 vә 2005 ildәn müxtәlif koalisiyaların tәrkibindә dә hakim partiya olmuşdur. 407, 3 min (2019) üzvü var.










