XROM FİLİZLƏRİ, x r o m i t l ә r – tәrkibindәn xromun alınması texniki cәhәtdәn mümkün, iqtisadi cәhәtdәn mәqsәdәuyğun hesab edilәn mineral aqreqatlar. Əsas sәnaye әhәmiyyәtli mineralları xromşpinelidlәr vә silikatlardır (serpentin, xlorit, olivin, piroksen, plagioklaz, uvarovit, xromaktinolit, talk, brusit, karbonatlar, sulfidlәr vә s.). X.f.-ndә mühüm komponentlәrin miqdarı (çәki %-i) belәdir: Cr2O3 10,5–62,0; Al2O34,0–34,0; Fe2O3 1,0–18,0; FeO 7,0–24,0; MgO 10,5–33,0; SiO2 0,4–27,0. Bәzi X.f.0,1–0,2 q/t platin qrupu elementlәrini vә 0,2 q/t-adәk Au saxlayır. Zәrәrli qatışıqlar: S, P vә Ca (1,0%-dәn çox). Tәrkibindә 25–30% Cr2O3 saxlayan filizlәr sәnaye әhәmiyyәtli hesab edilir. Ehtiyatına görә (mln.t-la) nәhәng (100-dәn çox), iri (100–40), orta (40–5) vә kiçik (5-dәn az) yataqları ayırırlar.
X.f. yataqları mәnşәcә ultraәsasi vә bazal toid tәrkibli maqmaların kristallaşması nәticәsindә formalaşan maqmatik әmәlәgmәlәrlә әlaqәdardır. Platformalarda peridotit-ortopiroksenit-norit, geosinklinal vil.-lәrdә peridotit vә qabbro-norit-peridotit xromlu formasiyalarını ayırırlar. Köklü (ilkin maqmatik, son maqmatik) vә sәpinti tip Cr filizi yataqları mövcuddur. Dünya Cr ehtiyatının 85%-indәn çoxu i l k i n m a q m a t i k y a t a q l a r l a (Kemi Finlandiyada, Stiluoter ABŞ-da, Berd-River vә Maskoks Kanadada; Buşveld kompleksindә; Böyük Daykada) әlaqәdardır. S o n m a q m a t i k y a t a q l a r Qazax., Türkiyә, Yunanıstan, Albaniya, Filippin vә Kubadadır. Hesablanmış Cr ehtiyatının cüzi hissәsi (0,5%) s ә p i n t i y a t a q l a r d a (RF, Qazax., Kuba, Filippin, Yeni Kaledoniya, Zim babve, ABŞ, Albaniya, Türkiyә) toplanmışdır. 2000-ci illәrin 2-ci yarısına X.f.-nin ümumi ehtiyatı 5570,8 mln. t hәcmindә qiymәtlәndirilmişdir; hesablanmış ehtiyat 2416,6 mln. t-dur; o cümlәdәn (mln.t-la): CAR-da 1760, Qazax.-da 317,6, Zimbab vedә 70, Hindistanda 57, Finlandiyada 41,1, Filippindә 36,9, Türkiyәdә 25,9, Vyetnamda 20,8, RF-dә 18,3.
