XUAYXÉ – Çinin ş.-indә çay. Uz. tәqr. 1100 km, hövzәsinin sah. müxtәlif mәlumatlara görә 187-dәn 270 min km2-әdәkdir. Tun bayşan d-rından başlanır, Böyük Çin düzәnliyindә axır, Xuntszexu gölünә (sah. 3700 km2) tökülür. Əsas qolları sağdan Xuanxe vә Şiquanxe, soldan Xunxe, İnxe, Qoxe, Beyfeyxedir. Əsasәn yağış suları ilә qidalanır, yayda daşır. Orta çoxillik su sәrfi Benbu ş. yaxınlığında tәqr. 860 m3/san-dir. Əvvәllәr X. vә onun qolları daşqınlar vaxtı 10–15 kq/m3 çöküntü gәtirәrәk onun mәcrasını xeyli yuxarı qaldırırdı; nәticәdә X. gah Yanszı çayına, gah Xuanxe çayına, gah da Sarı dәnizә tökülürdü. 20 әsrin 50–60-cı illәrindә tikilәn iri irriqasiya qurğuları daş qınların qarşısını әsasәn almışdır. Artıq X. çayı su anbarları vә kanallar sistemindәn keçәrәk Yanszı çayına tökülür. Aşağı axınında gәmiçiliyә yararlıdır. Suvarmada istifadә olunur. Böyük kanalla Yansızı vә Xuanxe çayları ilә әlaqәlәnir. Xuaynan, Ban bu ş.-lәri X. sahilindәdir.

Xuayxe çayı. Banbu ş.










