XUBİLAY (ölümündәn sonrakı titulu S e ç e n x a n) (23.9.1215 – 18.2.1294, Xan balıq) – beşinci böyük monqol xanı [1260–94]. Çingiz xanın nәvәsi, Toluyun oğlu. 1253 ildә Çini işğal etmәyә göndәrilmişdi. Munkenin ölümündәn sonra, 1264 ildә kiçik qardaşı Ariq Buğanın müqavimәtini qıraraq taxta yiyәlәnmiş, paytaxtı Qara qorumdan Daduya (indiki Pekin) köçürmüşdü. 1271 ildә özünü Yuan dövlәtinin imperatoru elan etmişdi. 1279 ildә Cәnubi Sun imperiyasını işğal edәrәk Çini tamamilә zәbt etmişdi. Vyetnama (1257–88), Birmaya (1277–87), Yaponiyaya (1274, 1281) vә Yavaya (1293) hәrbi ekspedisiyalar göndәrmişdi. Daxili siyasәtdә X. müsәlmanlara, xristianlara vә xüsusilә Tibet buddistlәrinә himayәdarlıq etmiş, onların mәbәd vә vaizlәrinә bir sıra imtiyaz vermişdi. Kargüzarlıq monqol dilindә aparılırdı. 1291 ildә inzibati islahat keçirәrәk Çini 11 әyalәtә vә 1 canişinliyә bölmüşdü.










