XUCBALA ABİDƏLƏRİ – Azәrb. Resp. Quba r-nunun Xucbala k. әrazisindә orta әsrlәrә aid yaşayış yeri vә qәbiristan. İlk dәfә 1960 ildә qeydә alınmışdır. Xronoloji cәhәtdәn bir-birini әvәzlәyәn vә varislik әlaqәsi olan 3 abidәdәn: 4–8 әsrlәrә aid I Xucbala yaşayış yerindәn, ona sinxron torpaq qәbirlәrdәn ibarәt II Xucbala qәbiristanlığından vә 9–18 әsrlәrә aid III Xucbala yaşayış yerindәn ibarәtdir. Arxeoloji qazıntılar zamanı kәndin şm.-ş.-indә aşkarlanmış 12 m qalınlığında mәdәni tәbәqәdәn qara vә çәhrayı rәngli, kәsmә xәtlәr vә yonma bәzәklәrlә, bәzilәri dәrin cızmalarla naxışlanmış şirli vә şirsiz keramika (küp, bardaq, çıraq, vaza, çölmәk, kasa, qәlyan vә s.), daş mәmulatı, nәbati naxışlarla bәzәdilmiş metal cam, heyvan sümüklәri, kül, kömür, ocaq yeri, Sasani şahәnşahı Qubadın [489–531] adından kәsilmiş gümüş sikkә, ikiqatlı dulus kürәsi vә s. tapılmışdır. Kürәnin qorunmuş hissәsinin hünd. 1,15 m, divarlarının qalınlığı 0,2 m-dir. Dulus kürәsi 42×35×9 sm ölçülәrinә malik çiy kәrpicdәn inşa edilmiş vә gillә suvanmışdır.
Xucbala tapıntıları: 1, 6, 8 – gil dolçalar; 2 – tunc asma;
3 – tunc bilәrzik; 4 – gil vaza; 5 – gil cam; 7 – sәrnic.
Yaşayış yeri ilә hәmdövr olan qәbiristanlıqda ölülәr arxası üstә uzadılmış, bükülü vәziyyәtdә dәfn olunmuşdur. Qәbirlәrә gil qablar (bardaq, kasa, çölmәk vә s.), bәzәk әşyaları (bilәrzik, gәrdәnlik, muncuq vә s.) qoyulmuşdur.
