XUN SYUTSYUAN (xakka dilindә Fun Syuçhion; hәmçinin Xun Jenkun, Xun Hosyu) (1.1.1814, Quandun – 1.6.1864, Nankin) – taypinlәr hәrәkatının banisi vә ideoloqu, Taypin tyanqonun ilk hakimi. Kasıb xakka ailәsindә doğulmuşdur. 1836 ildә mәmur vәzifәsini tutmaq hüququ verәn imtahanda iştirak etmәk mәqsәdilә Quançjouya getmiş vә yevangelist missionerlәrlә tanış olmuşdur. 1837 ildә imtahanda tәkrar uğurs uzluğu ağır xәstәliklә nәticәlәnmişdir; X.S.-ın öz sözlәrinә görә, ölüm yatağında olarkәn mistik alәmdә yaşamış, sonradan özünü Çini xristianlaşdırmaq vә yalançı tәlimlәrdәn xilas etmәk üçün İsa Mәsihin bu dünyaya göndәrilmiş qardaşı elan etmişdir. X.S. öz evindәki buddist vә dao mehrablarını dağıtmış vә özünәmәxsus tәrzdә xristianlığı tәbliğ etmәyә başlamışdır. 1843 ildә doğulduğu kәnddә Allaha pәrәstiş cәmiyyәtini (Bay Şandi xuey) tәsis etmiş, 1844 ildә bir neçә şagirdi ilә birlikdә qonşu Quansi әyalәtinә qaçmaq mәcburiyyәtindә qalmışdır. Tәdricәn X.S.-ın әtrafında onun bәrabәrlik ideyalarından vә mancurların hakimiyyәtinә qarşı mübarizәyә sәslәyәn çağırışlarından tәsirlәnmiş çoxsaylı tәrәfdarlar qrupu formalaşdı. 23.3.1851 ildә X.S. özünü Böyük Rifah Sәma dövlәtinin (Taypin tyanqo) hökmdarı elan etdi. 1853 ilin martında taypinlәr Mәrkәzi Çinin әn böyük şәhәri Nankini әlә keçirәrәk, imperator sarayını tutdular vә şәhәri paytaxt elan etdilәr. X.S. yeni dövlәtin әsaslarını әtraflı tәsvir edәn vә Taypin tyanqonun özünәmәxsus konstitusiyası rolunu oynayan “Sәma sülalәsinin torpaq sistemi”ni (“Tyan-çaotyan-muçji-du”) nәşr etdi. Tezliklә X.S. real hakimiyyәti silahdaşlarına verdi vә dövlәt işlәrindәn uzaqlaşaraq, xristianlığı dәrindәn öyrәnmәyә başladı. 1.6.1864 ildә, Taypin tyanqonun mәğlubiyyәti qaçılmaz olduğu vaxt, X.S. zәhәr içәrәk intihar etdi. Nankin alındıqdan sonra onun cәsәdi mәzardan çıxarılıb yandırıldı. X.S. Çin tarixindә xristianlıq ideyalarını geniş yaymağa cәhd göstәrmiş vә bu zaman әnәnәvi inancları, adәtlәri radikal şәkildә inkar etmiş ilk din xadimi idi.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI – İBRAHİMOV Eldar Rza oğlu
XUN SYUTSYUAN
XUN SYUTSYUAN (xakka dilindә Fun Syuçhion; hәmçinin Xun Jenkun, Xun Hosyu) (1.1.1814, Quandun – 1.6.1864, Nankin) – taypinlәr hәrәkatının banisi vә ideoloqu, Taypin tyanqonun ilk hakimi. Kasıb xakka ailәsindә doğulmuşdur. 1836 ildә mәmur vәzifәsini tutmaq hüququ verәn imtahanda iştirak etmәk mәqsәdilә Quançjouya getmiş vә yevangelist missionerlәrlә tanış olmuşdur. 1837 ildә imtahanda tәkrar uğurs uzluğu ağır xәstәliklә nәticәlәnmişdir; X.S.-ın öz sözlәrinә görә, ölüm yatağında olarkәn mistik alәmdә yaşamış, sonradan özünü Çini xristianlaşdırmaq vә yalançı tәlimlәrdәn xilas etmәk üçün İsa Mәsihin bu dünyaya göndәrilmiş qardaşı elan etmişdir. X.S. öz evindәki buddist vә dao mehrablarını dağıtmış vә özünәmәxsus tәrzdә xristianlığı tәbliğ etmәyә başlamışdır. 1843 ildә doğulduğu kәnddә Allaha pәrәstiş cәmiyyәtini (Bay Şandi xuey) tәsis etmiş, 1844 ildә bir neçә şagirdi ilә birlikdә qonşu Quansi әyalәtinә qaçmaq mәcburiyyәtindә qalmışdır. Tәdricәn X.S.-ın әtrafında onun bәrabәrlik ideyalarından vә mancurların hakimiyyәtinә qarşı mübarizәyә sәslәyәn çağırışlarından tәsirlәnmiş çoxsaylı tәrәfdarlar qrupu formalaşdı. 23.3.1851 ildә X.S. özünü Böyük Rifah Sәma dövlәtinin (Taypin tyanqo) hökmdarı elan etdi. 1853 ilin martında taypinlәr Mәrkәzi Çinin әn böyük şәhәri Nankini әlә keçirәrәk, imperator sarayını tutdular vә şәhәri paytaxt elan etdilәr. X.S. yeni dövlәtin әsaslarını әtraflı tәsvir edәn vә Taypin tyanqonun özünәmәxsus konstitusiyası rolunu oynayan “Sәma sülalәsinin torpaq sistemi”ni (“Tyan-çaotyan-muçji-du”) nәşr etdi. Tezliklә X.S. real hakimiyyәti silahdaşlarına verdi vә dövlәt işlәrindәn uzaqlaşaraq, xristianlığı dәrindәn öyrәnmәyә başladı. 1.6.1864 ildә, Taypin tyanqonun mәğlubiyyәti qaçılmaz olduğu vaxt, X.S. zәhәr içәrәk intihar etdi. Nankin alındıqdan sonra onun cәsәdi mәzardan çıxarılıb yandırıldı. X.S. Çin tarixindә xristianlıq ideyalarını geniş yaymağa cәhd göstәrmiş vә bu zaman әnәnәvi inancları, adәtlәri radikal şәkildә inkar etmiş ilk din xadimi idi.
XUN SYUTSYUAN
XUN SYUTSYUAN (xakka dilindә Fun Syuçhion; hәmçinin Xun Jenkun, Xun Hosyu) (1.1.1814, Quandun – 1.6.1864, Nankin) – taypinlәr hәrәkatının banisi vә ideoloqu, Taypin tyanqonun ilk hakimi. Kasıb xakka ailәsindә doğulmuşdur. 1836 ildә mәmur vәzifәsini tutmaq hüququ verәn imtahanda iştirak etmәk mәqsәdilә Quançjouya getmiş vә yevangelist missionerlәrlә tanış olmuşdur. 1837 ildә imtahanda tәkrar uğurs uzluğu ağır xәstәliklә nәticәlәnmişdir; X.S.-ın öz sözlәrinә görә, ölüm yatağında olarkәn mistik alәmdә yaşamış, sonradan özünü Çini xristianlaşdırmaq vә yalançı tәlimlәrdәn xilas etmәk üçün İsa Mәsihin bu dünyaya göndәrilmiş qardaşı elan etmişdir. X.S. öz evindәki buddist vә dao mehrablarını dağıtmış vә özünәmәxsus tәrzdә xristianlığı tәbliğ etmәyә başlamışdır. 1843 ildә doğulduğu kәnddә Allaha pәrәstiş cәmiyyәtini (Bay Şandi xuey) tәsis etmiş, 1844 ildә bir neçә şagirdi ilә birlikdә qonşu Quansi әyalәtinә qaçmaq mәcburiyyәtindә qalmışdır. Tәdricәn X.S.-ın әtrafında onun bәrabәrlik ideyalarından vә mancurların hakimiyyәtinә qarşı mübarizәyә sәslәyәn çağırışlarından tәsirlәnmiş çoxsaylı tәrәfdarlar qrupu formalaşdı. 23.3.1851 ildә X.S. özünü Böyük Rifah Sәma dövlәtinin (Taypin tyanqo) hökmdarı elan etdi. 1853 ilin martında taypinlәr Mәrkәzi Çinin әn böyük şәhәri Nankini әlә keçirәrәk, imperator sarayını tutdular vә şәhәri paytaxt elan etdilәr. X.S. yeni dövlәtin әsaslarını әtraflı tәsvir edәn vә Taypin tyanqonun özünәmәxsus konstitusiyası rolunu oynayan “Sәma sülalәsinin torpaq sistemi”ni (“Tyan-çaotyan-muçji-du”) nәşr etdi. Tezliklә X.S. real hakimiyyәti silahdaşlarına verdi vә dövlәt işlәrindәn uzaqlaşaraq, xristianlığı dәrindәn öyrәnmәyә başladı. 1.6.1864 ildә, Taypin tyanqonun mәğlubiyyәti qaçılmaz olduğu vaxt, X.S. zәhәr içәrәk intihar etdi. Nankin alındıqdan sonra onun cәsәdi mәzardan çıxarılıb yandırıldı. X.S. Çin tarixindә xristianlıq ideyalarını geniş yaymağa cәhd göstәrmiş vә bu zaman әnәnәvi inancları, adәtlәri radikal şәkildә inkar etmiş ilk din xadimi idi.
