XUTULAR, b a x u t u l a r, a b a x u t u l a r, v a x u t u l a r – Burundidә vә Ruandada statuslu sosial qrup. Ruanda vә rundi xalqlarının әksәriyyәtini tәşkil edirlәr. Sayları Ruandada tәqr. 13 mln. nәfәr, Burundidә 10 mln. nәfәrdәn çoxdur (2016). 2–2,5 mln. nәfәr Konqo Demokratik Respublikasında, Tanzaniyada vә Uqandada yaşayır.
X.-ın әcdadları 11 әsrdә şm.-dan Göllәrarasına köçәrәk aborigen tva (batva) piqmeylәrini sıxışdırmışlar. Əsas әnәnәvi mәşğuliyyәtlәri toxa әkinçiliyidir. 15–16 әsrlәrdә maldar tutsilәr X.-ı özlәrinә tabe etmişdilәr, onların hakimiyyәti Belçika müstәmlәkәçilәri tәrәfindәn dәstәklәnirdi. 1962 ildәn sonra Ruandanın X.-ın nәzarәtinә keçmәsi (Burundidә hakimiyyәtdә tutsilәr qalmışdılar) qarşılıqlı soyqırımlara vә X.-ın qonşu ölkәlәrә kütlәvi mühacirәtinә sәbәb olmuşdu. X.-a oxşar statuslu sosial qruplar Uqandada irular adlanır.
