XUZİSTAN, X u z e s t a n ( خوزستان) – İranın c.-q.-indә tarixi vilayәt; müasir İranda ostandır. Sah. 64,1 min km2. Əh. 4,7 mln. (2016). İnz. m. Əhvaz ş.-dir.
X. neft vә qaz yataqları (“National İrani an Oil Company”, “Sinopec”, “China National Petroleum Corporation” neft-qazçıxarma kompleksi, neft terminalı), su mәnbәlәri vә mәhsuldar torpaqlar ilә zәngindir. Neft emalı (“National İranian Oil Refining and Distribution Company” z-du), kimya (“National İranian Petro chemical Company” neft-kimya z-du), metallurgiya (“Ahwaz Rolling and Pipe Mills Co.” şirkәti; Əhvaz ş.-ndә, “Khouzestan Steel Company”), gәmiqayırma (“Arvandrud” zdu), yeyinti (“Karun Agro İndustry” şәkәr z-du), toxuculuq, gön-dәri, energetika sәnayesi iqtisadiyyatın mühüm sahәlәridir. Ticarәt (Bәndәr Mahşәr ş.-ndә azad iqtisadi zona, Arvandkenar ş.-ndә azad ticarәt zonası yaradılmışdır), nәql. (“Abadan Tran s portation & Marine” şirkәti), k.t. (әsasәn, pambıq, şәkәr qamışı, buğda, arpa, qarğıdalı, çәltik, kartof, sitrus bitkilәri, xurma, zeytun, raps, püstә, evkalipt, dәrman bitkilәri), gülçülük, balıqçılıq inkişaf etmişdir.
E.ә. 3–2-ci minilliklәrdә X. әrazisindә Elam dövlәti mövcud olmuşdur. Sasanilәr dövründә X.-da әkinçilik, sonralar isә köçәri maldarlıq vә sәnәtkarlıq inkişaf etmişdir. 7 әsrdәn Ərәb xilafәtinin tәrkibindә, 10–11әsrlәrdә Büveyhilәr dövlәtinin, 11–12 әsrlәrdә Sәlcuqilәr, 13–14 әsrlәrdә Hülakular dövlәtinin tәrkibindә olmuşdur. 7–15 әsrlәrdә xaricilәr, qәrmәtilәr vә s. hәrәkatların mәrkәzi idi. 16 әsrin әvvәllәrindә X.-ı Sәfәvilәr tutmuşdu. 1909–51 illәrdә İngiltәrә-İran neft şirkәtinin tәsir dairәsindә olmuşdur.
