İBN HAVQƏL (ابن حوق ل ), Ə b ü l Q a s i m M ә h ә m m ә d i b n H a v q ә l (?, Nisibin ş. – tәqr. 977) – әrәb sәyyahı, coğrafiyaşünas. Şimali vә Mәrkәzi Afrika, İspaniya, Cәnubi İtaliya, Siciliya, Mesopotamiya, İran, Hindistan vә s. yerlәrә sәyahәt etmişdir. 951 ildә İstәxrinin şәxsi xahişi ilә “Kitab mәsalik әl-mәmalik” (“Mәmlәkәtlәrin yolları kitabı”) әsәrini yenidәn işlәmiş vә tәkmillәşdirmişdir. 977 ildә “Kitab әl-mәsalik vәl-mәmalik” (“Yollar vә mәmlәkәtlәr kitabı”) әsәrini yazmışdır. Bәzәn “Kitab surәt әl-әrz” (“Yer üzü haqqında kitab”) adlanan bu әsәrdә oğuzlar, karluklar, kimaklar, toquz oğuzlar, bulqarlar, xәzәrlәr haqqında tarixi-etnoqrafik mәlumatlar var; onların mәskunlaşma arealı tәsvir olunur, Böyük ipәk yolu vә digәr ticarәt yollarının marşrutları qeyd edilir. Əsәrdә Azәrb.-ın tәbiәti, şәhәrlәri, karvan yolları, Xәzәr dәnizi, onun adaları haqqında da mәlumat var.










