İBN SƏİD ƏL-MƏĞRİBİ, Əbül-Hәsәn Nurәddin Əli ibn Musa (1214, Əndәlis, Yәhsub qalası, indiki İspaniya, Alkala-la-Real –1276, Tunis) – Əndәlis alimi, әdib, sәyyah, şair. Sәhabә Əmmar ibn Yasirin nәslindәndir. Əcdadları Əndәlisә köçmüşlәr. İ.S.әl-M. Sevilyanın görkәmli elm adamlarından dәrs almışdır. 1242 ildә babası ilә Hәcc ziyarәti mәqsәdilә Şәrq sәfәrinә çıxmış, Tunis vә Misirdә olmuşdur. 1246 ildә Hәlәbә getmiş, orada Əyyubi әmiri III Əl-Mәlik әn-Nasirin [1236–60] rәğbәtini qazanmışdır. Hәfsilәrdәn sultan Əl-Müstәnsirin sarayında xidmәt etmiş (1254–68), sonra ikinci Şәrq sәfәrinә çıxaraq Anadolu vә İranı da gәzmişdir. 1276 ildә Tunisә qayıtmışdır.
İ.S.әl-M. daha çox nәsr әsәrlәri vә sәyahәtnamәlәri ilә tanınmışdır. Divanı tam şәkildә dövrümüzә çatmasa da, özünün vә digәr müәlliflәrin әsәrlәrindә nümunәlәr qalmışdır. Şeirlәrindә daha çox uzunmüddәtli qürbәt sıxıntıları әksini tapır. Əndәlis, Qranada vә Sevilyanın küçә vә bağlarının tәsviri lirikasında xüsusi yer tutur. Əbu Nüvas vә Əbu Tәmmamdan tәsirlәnmişdir.
Müşrәtәk yazılmış, lakin әn böyük hissәni yazdığına görә Ə.S.әl-M.-yә aid edilәn “Əl-Muğrib fi hulәl-Mәğrib” әsәri Əndәlis, Mәrakeş vә Misirin tarixi, coğrafiyası vә әdәbiyyatını öyrәnmәk baxımından müstәsna әhәmiyyәtә malikdir. 1249 ildә tamamlanmış 15 cildlik әsәr Qәlqәşәndi, İbn Xәldun vә b. üçün başlıca mәnbә olmuşdur. “Rayatül-mübәrrizin vә ğayatül-mümәyyizin” (1241–43) әsәri 11–13 әsrlәr Əndәlis, Mәrakeş vә Sevilya әdәbiyyatına dair mühüm mәnbәlәrdәndir. “Bәstül-әrz fit-tul vәl-әrz” İ.S.әl-M.-nin coğrafiyaya dair başlıca әsәridir. Digәr әsәrlәri dә әrәb ölkәlәrinin tarixi, coğrafiyası vә mәdәniyyәti haqqında dәyәrli mәlumatları ehtiva edir.
