İBN ÜMEYL ( ابن اميل), Ə b u A b d u l l a h ә l - H ә k i m ә s - S a d i q M ә h ә m m ә d i b n Ü m e y l ә t - T ә m i m i [lat. adı Senior Zadith Filius Hamuelis] (tәqr. 900, Misir – 961, orada) – Misir әlkimyaçısı. Qәdim Misir mәbәd vә mәzarlarında araşdırmalar aparmış, 340 beytdәn ibarәt “Risalәtüş-şәms ilәl-hilal” (“Günәşin hilala mәktubu”; lat. tәrcümәdә “Epistola solis adlunam crescentem”, 1622) qәsidәsindә Busirüssidrdә gördüyü mәbәd qalere yasındakı divar vә tavan rәsmlәrini әlkimyәvi simvollar qismindә tәsvir etmişdir. İ.Ü.-in әlkimyası fәlsәfә daşının axtarışına deyil, әşyanın hәqiqәtini ifadә edәn simvolların açılışına yönәlmişdir. O, “Risalәtüş-şәms”ә şәrh yazdığı “Əl-Maülvәrәqi vәl-әrzun-nәcmiyyә” (“Gümüş su vә astralyer”; lat. tәrcümәdә “Tabula chymica”, 12 vә ya 13 әsr) әsәri ilә müsәlman әlkimyasının klassikinә çevrilmişdir. Əsәrdә “müxtәlif simvollar üzәrindә davamlı düşüncәyәdalma”nın obrazı kimi distillәetmә prosesinin tәsviri verilmişdir. İ.Ü. bununla zәkanın (simvolu işıq vә qızıldır) maddә, tәbiәt vә bәdәn (“astral yer”) xaricindә yer aldığını, әlkimyәvi prosesin tamamilә dәruni bir proses olduğunu göstәrmişdir. İ.Ü. hermenevtik әdәbiyyatdan, o cümlәdәn Xalid ibn Yәzid, Zunnun Misri vә Cabir ibn Hәyyandan faydalanaraq, antik tәsvirlәri şәrh etmişdir. Şәrhlәrinin çoxu şeir (qәsidә) şәklindәdir. Əsәrlәrinin bәzisini özü şәrh edәn İ.Ü. Avropa әlkimyasının inkişafında mühüm rol oynamışdır. “Hәllür-rümuz” (“Simvolların açılışı”), “Əl-Qәsidәtun-nuniyyә” (“Nuniyyә qәsidәsi”), “Əl-Qәsidәtül-mimiyyә” (“Mimiyyә qәsidәsi”), “Kitab miftahil-hikmәtil-üzma” (“Ən böyük hikmәtin açarı kitabı”), “Kitabül-mәğnisiya” (“Maqnezium-oksid haqqında kitab”) vә s. әsәrlәrin müәllifidir.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI – İBRAHİMOV Eldar Rza oğlu
İBN ÜMEYL
İBN ÜMEYL ( ابن اميل), Ə b u A b d u l l a h ә l - H ә k i m ә s - S a d i q M ә h ә m m ә d i b n Ü m e y l ә t - T ә m i m i [lat. adı Senior Zadith Filius Hamuelis] (tәqr. 900, Misir – 961, orada) – Misir әlkimyaçısı. Qәdim Misir mәbәd vә mәzarlarında araşdırmalar aparmış, 340 beytdәn ibarәt “Risalәtüş-şәms ilәl-hilal” (“Günәşin hilala mәktubu”; lat. tәrcümәdә “Epistola solis adlunam crescentem”, 1622) qәsidәsindә Busirüssidrdә gördüyü mәbәd qalere yasındakı divar vә tavan rәsmlәrini әlkimyәvi simvollar qismindә tәsvir etmişdir. İ.Ü.-in әlkimyası fәlsәfә daşının axtarışına deyil, әşyanın hәqiqәtini ifadә edәn simvolların açılışına yönәlmişdir. O, “Risalәtüş-şәms”ә şәrh yazdığı “Əl-Maülvәrәqi vәl-әrzun-nәcmiyyә” (“Gümüş su vә astralyer”; lat. tәrcümәdә “Tabula chymica”, 12 vә ya 13 әsr) әsәri ilә müsәlman әlkimyasının klassikinә çevrilmişdir. Əsәrdә “müxtәlif simvollar üzәrindә davamlı düşüncәyәdalma”nın obrazı kimi distillәetmә prosesinin tәsviri verilmişdir. İ.Ü. bununla zәkanın (simvolu işıq vә qızıldır) maddә, tәbiәt vә bәdәn (“astral yer”) xaricindә yer aldığını, әlkimyәvi prosesin tamamilә dәruni bir proses olduğunu göstәrmişdir. İ.Ü. hermenevtik әdәbiyyatdan, o cümlәdәn Xalid ibn Yәzid, Zunnun Misri vә Cabir ibn Hәyyandan faydalanaraq, antik tәsvirlәri şәrh etmişdir. Şәrhlәrinin çoxu şeir (qәsidә) şәklindәdir. Əsәrlәrinin bәzisini özü şәrh edәn İ.Ü. Avropa әlkimyasının inkişafında mühüm rol oynamışdır. “Hәllür-rümuz” (“Simvolların açılışı”), “Əl-Qәsidәtun-nuniyyә” (“Nuniyyә qәsidәsi”), “Əl-Qәsidәtül-mimiyyә” (“Mimiyyә qәsidәsi”), “Kitab miftahil-hikmәtil-üzma” (“Ən böyük hikmәtin açarı kitabı”), “Kitabül-mәğnisiya” (“Maqnezium-oksid haqqında kitab”) vә s. әsәrlәrin müәllifidir.
İBN ÜMEYL
İBN ÜMEYL ( ابن اميل), Ə b u A b d u l l a h ә l - H ә k i m ә s - S a d i q M ә h ә m m ә d i b n Ü m e y l ә t - T ә m i m i [lat. adı Senior Zadith Filius Hamuelis] (tәqr. 900, Misir – 961, orada) – Misir әlkimyaçısı. Qәdim Misir mәbәd vә mәzarlarında araşdırmalar aparmış, 340 beytdәn ibarәt “Risalәtüş-şәms ilәl-hilal” (“Günәşin hilala mәktubu”; lat. tәrcümәdә “Epistola solis adlunam crescentem”, 1622) qәsidәsindә Busirüssidrdә gördüyü mәbәd qalere yasındakı divar vә tavan rәsmlәrini әlkimyәvi simvollar qismindә tәsvir etmişdir. İ.Ü.-in әlkimyası fәlsәfә daşının axtarışına deyil, әşyanın hәqiqәtini ifadә edәn simvolların açılışına yönәlmişdir. O, “Risalәtüş-şәms”ә şәrh yazdığı “Əl-Maülvәrәqi vәl-әrzun-nәcmiyyә” (“Gümüş su vә astralyer”; lat. tәrcümәdә “Tabula chymica”, 12 vә ya 13 әsr) әsәri ilә müsәlman әlkimyasının klassikinә çevrilmişdir. Əsәrdә “müxtәlif simvollar üzәrindә davamlı düşüncәyәdalma”nın obrazı kimi distillәetmә prosesinin tәsviri verilmişdir. İ.Ü. bununla zәkanın (simvolu işıq vә qızıldır) maddә, tәbiәt vә bәdәn (“astral yer”) xaricindә yer aldığını, әlkimyәvi prosesin tamamilә dәruni bir proses olduğunu göstәrmişdir. İ.Ü. hermenevtik әdәbiyyatdan, o cümlәdәn Xalid ibn Yәzid, Zunnun Misri vә Cabir ibn Hәyyandan faydalanaraq, antik tәsvirlәri şәrh etmişdir. Şәrhlәrinin çoxu şeir (qәsidә) şәklindәdir. Əsәrlәrinin bәzisini özü şәrh edәn İ.Ü. Avropa әlkimyasının inkişafında mühüm rol oynamışdır. “Hәllür-rümuz” (“Simvolların açılışı”), “Əl-Qәsidәtun-nuniyyә” (“Nuniyyә qәsidәsi”), “Əl-Qәsidәtül-mimiyyә” (“Mimiyyә qәsidәsi”), “Kitab miftahil-hikmәtil-üzma” (“Ən böyük hikmәtin açarı kitabı”), “Kitabül-mәğnisiya” (“Maqnezium-oksid haqqında kitab”) vә s. әsәrlәrin müәllifidir.
