İBRAHİM (әr. ابراهيم ), A b r a h a m (ivritcә אכהם; yun. Άβραάμ;) – peyğәmbәr, monoteizmin banisi, İsmayıl vә İshaqın atası. Yәhudilәrin vә müxtәlif әrәb tayfalarının әcdadı sayılır. Əhdi-әtiqdәki “Yaradılış kitabı”na görә, İ. kәldanilәrin Ur ş.-ndә doğulmuş, atası Terah, qardaşı oğlu Lut vә arvadı Sara ilә birlikdә Urdan Hәrrana getmiş, uzun müddәt orada yaşamışdır (11:27–25:11). 75 yaşında Allahın әmrilә Hәrrandan ayrılaraq, ona vә nәslinә vәd olunan Kәnana yollanmışdır. İ. Allah tәrәfindәn onun nәslinin böyük millәt olacağı ilә müjdәlәnmiş, әvvәlki adı İbram (“uluata”) İ. (“millәtlәrin atası”) olaraq dәyişdirilmişdir.
İkinci Mәbәd dövründә İ. haqqında bir çox әfsanә yayılmışdı; hәmçinin bәzi apokrif vә psevdoepiqraflar İ.-in adı ilә әlaqәlәndirilir: İbrahimin Apokalipsisi (eramızın 79–81 illәri), İbrahimin Əhdi (e.ә. 2 әsr –eramızın 6 әsri). Xristian әnәnәsindә dә özünәmәxsus yeri olan İ. bütün möminlәrin atası sayılır. Quranda İ.-in adı 69 dәfә xatırlanır; Allah tәrәfindәn ona “sühuf”un (sәhifәlәrin) verilmәsi (42:13; 53:36–37; 87:19), başda atası (vә ya әmisi) vә hökmdar Nәmrud olmaqla bütün bütpәrәstlәrә qarşı çıxması (2:258; 6:74; 21:52–56) vә onlar tәrәfindәn tonqala atılması, ancaq odun onu yandırmaması (21:68; 29:24), oğlunu qurban vermәklә sınanması (37:101–112), İsmayılla birgә Kәbәni inşa etmәsi vә hәcc әnәnәsini başlatması (2:127) barәdә mәlumatlar var. İ. Quranda hәnif bir müsәlman kimi sәciyyәlәndirilir (3:67). Kәbә vә onun әtrafındakı müәyyәn әrazini ilk dәfә İ. hәrәm kimi işarәlәmişdir. Müsәlman әnәnәsindә İ.-in әn geniş yayılmış lәqәbi Xәlilullahdır (“Allahın dostu”). Rәvayәtә görә, İ. 175 yaşında vәfat etmiş, Kәnanda dәfn olunmuşdur.
