İBRAHİM MÜTƏFƏRRİQƏ, B a s m a c ı (türkcә İbrahim Müteferrika; tәqr. 1674, Rumıniyanın indiki Kluj-Napoka ş., – 1747, İstanbul) – Türkiyәdә türk dilindә nәşrin vә çapçılığın banisi, yazıçı, tәrcümәçi vә diplomat. Milliyyәtcә macardır. Kalvinist kollecini bitirmişdir. Avstriya-Türkiyә müharibәsi (1683–99) zamanı türklәrә әsir düşmüş, islam dinini qәbul etmiş, türk dili vә mәdәniyyәtinә yiyәlәnmişdir. 1714 ildә saray xidmәtinә keçirilmiş, Avstriya, Fransa, Polşa vә s. dövlәtlәrlә diplomatik әlaqәlәrә görә 1716 ildә mütәfәrriqa (xüsusi dövlәt tapşırıqlarını yerinә yetirәn xadim) rütbәsinә layiq görülmüşdür. Latın, yunan, türk, әrәb vә fars dillәrini bilәn İ.M. “Risaleyi-islamiyyә” (“İslam dini risalәsi”, 1710), mәtbәә işinә dair “Vәsilәtüt-tıbaa” (1726), Maarifçilik ideyaları ruhunda dövlәt quruluşunun müxtәlif formalarından bәhs edәn vә Avropada mәşhur olan “Xalqların quruluşunda müdrikliyin әsasları” (“Üsul әl-hikәm fi nizam әl-ümәm”, 1732) әsәrlәrinin müәllifidir. Türk maarifpәrvәri Mehmed Sәid Əfәndi ilә birlikdә İstanbulda ilk mәtbәә (1727), Yalovada kağız fabrikini (1744) açmışdır. İlk dәfә Mәhәmmәd ibn Mustafanın iki cildlik әrәbcә-türkcә lüğәt kitabını (“Vankulu lüğәti”) çap etmişdir (1729). Tarix, coğrafiya, dilçilik vә hәrb sәnәtinә dair 17 adda kitab (23 cilddә) nәşr etmiş, onlara müqәddimә vә şәrhlәr yazmışdır. İ.M. hәmçinin Osmanlı xәritәçiliyi tarixindә mühüm simalardan biridir. O, Mәrmәrә (1719) vә Qara (1724–25) dәnizlәrinin, Sәfәvilәr dövlәti vә Misirin (hәr ikisi 1729–30) xәritәlәrini hazırlayaraq nәşr etmişdir.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI – İBRAHİMOV Eldar Rza oğlu
İBRAHİM MÜTƏFƏRRİQƏ
İBRAHİM MÜTƏFƏRRİQƏ, B a s m a c ı (türkcә İbrahim Müteferrika; tәqr. 1674, Rumıniyanın indiki Kluj-Napoka ş., – 1747, İstanbul) – Türkiyәdә türk dilindә nәşrin vә çapçılığın banisi, yazıçı, tәrcümәçi vә diplomat. Milliyyәtcә macardır. Kalvinist kollecini bitirmişdir. Avstriya-Türkiyә müharibәsi (1683–99) zamanı türklәrә әsir düşmüş, islam dinini qәbul etmiş, türk dili vә mәdәniyyәtinә yiyәlәnmişdir. 1714 ildә saray xidmәtinә keçirilmiş, Avstriya, Fransa, Polşa vә s. dövlәtlәrlә diplomatik әlaqәlәrә görә 1716 ildә mütәfәrriqa (xüsusi dövlәt tapşırıqlarını yerinә yetirәn xadim) rütbәsinә layiq görülmüşdür. Latın, yunan, türk, әrәb vә fars dillәrini bilәn İ.M. “Risaleyi-islamiyyә” (“İslam dini risalәsi”, 1710), mәtbәә işinә dair “Vәsilәtüt-tıbaa” (1726), Maarifçilik ideyaları ruhunda dövlәt quruluşunun müxtәlif formalarından bәhs edәn vә Avropada mәşhur olan “Xalqların quruluşunda müdrikliyin әsasları” (“Üsul әl-hikәm fi nizam әl-ümәm”, 1732) әsәrlәrinin müәllifidir. Türk maarifpәrvәri Mehmed Sәid Əfәndi ilә birlikdә İstanbulda ilk mәtbәә (1727), Yalovada kağız fabrikini (1744) açmışdır. İlk dәfә Mәhәmmәd ibn Mustafanın iki cildlik әrәbcә-türkcә lüğәt kitabını (“Vankulu lüğәti”) çap etmişdir (1729). Tarix, coğrafiya, dilçilik vә hәrb sәnәtinә dair 17 adda kitab (23 cilddә) nәşr etmiş, onlara müqәddimә vә şәrhlәr yazmışdır. İ.M. hәmçinin Osmanlı xәritәçiliyi tarixindә mühüm simalardan biridir. O, Mәrmәrә (1719) vә Qara (1724–25) dәnizlәrinin, Sәfәvilәr dövlәti vә Misirin (hәr ikisi 1729–30) xәritәlәrini hazırlayaraq nәşr etmişdir.
İBRAHİM MÜTƏFƏRRİQƏ
İBRAHİM MÜTƏFƏRRİQƏ, B a s m a c ı (türkcә İbrahim Müteferrika; tәqr. 1674, Rumıniyanın indiki Kluj-Napoka ş., – 1747, İstanbul) – Türkiyәdә türk dilindә nәşrin vә çapçılığın banisi, yazıçı, tәrcümәçi vә diplomat. Milliyyәtcә macardır. Kalvinist kollecini bitirmişdir. Avstriya-Türkiyә müharibәsi (1683–99) zamanı türklәrә әsir düşmüş, islam dinini qәbul etmiş, türk dili vә mәdәniyyәtinә yiyәlәnmişdir. 1714 ildә saray xidmәtinә keçirilmiş, Avstriya, Fransa, Polşa vә s. dövlәtlәrlә diplomatik әlaqәlәrә görә 1716 ildә mütәfәrriqa (xüsusi dövlәt tapşırıqlarını yerinә yetirәn xadim) rütbәsinә layiq görülmüşdür. Latın, yunan, türk, әrәb vә fars dillәrini bilәn İ.M. “Risaleyi-islamiyyә” (“İslam dini risalәsi”, 1710), mәtbәә işinә dair “Vәsilәtüt-tıbaa” (1726), Maarifçilik ideyaları ruhunda dövlәt quruluşunun müxtәlif formalarından bәhs edәn vә Avropada mәşhur olan “Xalqların quruluşunda müdrikliyin әsasları” (“Üsul әl-hikәm fi nizam әl-ümәm”, 1732) әsәrlәrinin müәllifidir. Türk maarifpәrvәri Mehmed Sәid Əfәndi ilә birlikdә İstanbulda ilk mәtbәә (1727), Yalovada kağız fabrikini (1744) açmışdır. İlk dәfә Mәhәmmәd ibn Mustafanın iki cildlik әrәbcә-türkcә lüğәt kitabını (“Vankulu lüğәti”) çap etmişdir (1729). Tarix, coğrafiya, dilçilik vә hәrb sәnәtinә dair 17 adda kitab (23 cilddә) nәşr etmiş, onlara müqәddimә vә şәrhlәr yazmışdır. İ.M. hәmçinin Osmanlı xәritәçiliyi tarixindә mühüm simalardan biridir. O, Mәrmәrә (1719) vә Qara (1724–25) dәnizlәrinin, Sәfәvilәr dövlәti vә Misirin (hәr ikisi 1729–30) xәritәlәrini hazırlayaraq nәşr etmişdir.
