İBTİDAİ KOMMUNİZM, bә s i t k o m m u n i z m, k o m m u n a l i z m – ibtidai icma cәmiyyәti dövründә sosial vә iqtisadi münasibәtlәrin bәrabәrçilik sәciyyәsi daşıdığı ictimai quruluş. İ.k. haqqında anlayış Maarifçilik dövründә formalaşmış vә ilk dәfә E.Q.Morellinin “Tәbiәt kodeksi, yaxud Onun qanunlarının hәqiqi ruhu” (1755) kitabında xarakterizә olunmuşdur. İ.k.-i ilk dәfә L.H. Morqan “Qәdim cәmiyyәt” (1877) kitabında tәsvir vә tәdqiq etmişdir. İ.k. anlayışını әn qәdim ovçu vә yığıcı birliklәrinә şamil edәn F. Engels onların әmlak vә tәsәrrüfat birgәliyini tәbiәt qarşısında gücsüzlüklәri ilә izah edirdi. İ.k.-dә әldә olunan qida cәmiyyәt üzvlәrinin fәrdi yaşayış ehtiyaclarına uyğun bölüşdürülürdü. Hәr bir insanın istehsal etdiyi әşyalar ictimai mülkiyyәtә mәxsus idi.
Marksist cәmiyyәtşünaslıq İ.k.-i xüsusi mülkiyyәtin, siniflәrin vә dövlәtin hәlә yaranmadığı, istehsal vasitәlәrinә hamının eyni şәrtlәrlә bağlı olduğu vә ictimai mәhsulu bәrabәrçilik әsasında bölüşdürәn (redistribusiya edәn) cәmiyyәt kimi müәyyәnlәşdirirdi.
