İCBARİ TƏHSİL – tәhsil sisteminin tәşkili prinsipi; qanunvericiliyә әsasәn müәyyәn yaşda uşaqların mәktәbә gedәrәk qәbul olunmuş hәcm vә mәzmuna uyğun proqram üzrә mәcburi tәhsil alması. İlk İ.t. sistemi Şotlandiyada (Tәhsil haqqında qanun, 1496 ildә), 1647 ildә Şim. Amerikada (indiki Massaçusets ştatı әrazisindә), 1763 ildә Prusiyada, 1774 ildә Avstriyada tәtbiq edilmişdir. 19 әsrdәn başlayaraq inkişaf etmiş mәktәb qanunvericiliyindә İ.t.-ә cәlb edilәn uşaqların yaşı vә ya aldığı ümumi tәhsilin sәviyyәsi qeyd olunurdu. İ.t. bir çox ölkәdә yalnız şagirdin yaşı ilә (tәhsil müddәti) әlaqәlidir.
Azәrb.-da 1934 ildәn ibtidai, 1956 ildәn yeddiillik, 1965 ildәn sәkkizillik ümumi İ.t. konsepsiyası hәyata keçirilmişdir. 1966 ildәn gәnclәrin bütünlükdә icbari orta tәhsilә keçilmәsinә başlanmış, 1975 ildә bu proses, әsasәn, başa çatdırılmış, ümumi orta tәhsil İ.t. hesab edilmişdir. Hazırda İ.t. qanunla müәyyәnlәşdirilmiş mәcburi ümumi orta tәhsildir. Dövlәt hәr bir vәtәndaşın icbari ümumi orta tәhsil almaq hüququnu qoruyur. Dövlәt tәhsil müәssisәlәrindә hәr bir tәhsilalan pulsuz ümumi tәhsil almaq hüququna malikdir.
Müasir şәraitdә İ.t. uşaq vә gәnclәrdәn ibarәt müәyyәn yaş qrupunu әhatә edәn ümumi tәhsilә şamil olunsa da, bir sıra ölkәdә әsas istiqamәt kimi baza mәktәbinin mәzunları üçün icbari peşә tәhsili (әgәr ümum tәhsil vә ya peşә tәhsili müәssisәlәrindә tәhsillәrini davam etdirmirlәrsә) tәlәb olunur.
