İDEÁL (yun. ἰδέα – kamillik, anlayış, tәsәvvür) – xoşbәxt vә gözәl hәyat, kamil insan haqqında tәsәvvürlәri, arzuları әks etdirәn konkret bәdii obraz. Bu cür obrazları yaradarkәn sәnәtkar eyni zamanda, hәm mövcud varlıqdan, hәm dә tәxәyyüldәn bәhrәlәnir. Müxtәlif formaları (sosial, әxlaqi, estetik vә s.) mövcüddur, tarixi vә nisbi sәciyyә daşıyır. Qәdim Yunanıstanda arif, müdrik, mәrd vә cәsur olanlar İ. vәtәndaş sayılırdılar (mәs. Homerin Hektoru). İntibah dövrünün incәsәnәtindә isә Rafaelin Madonnası, Petrarkanın Laurası, Şekspirin Hamleti İ. obrazlar kimi tәqdim olunurdu. Ədәbiyyatşünaslıqda “ideal qәhrәman”, “müsbәt qәhrәman” vә “mәnfi qәhrәman” anlayışları da geniş şәkildә işlәdilir. Bu şәrti bölgü yazıçının sosial vә әxlaqi İ.-ının nәticәsi hesab edilir. Azәrb. әdәbiyyatında N.Gәncәvinin yaratdığı İsgәndәr, M.Füzulinin Leyli vә Mәcnun, Əssar Tәbrizinin Mehr vә Müştәri surәtlәri dә İ. obrazlardır.










