İDİL BİRET (d.21.11.1941, Ankara) – türk pianoçusu. Türkiyә Dövlәt sәnәtçisi (1971). Uşaq yaşlarınıdan musiqiyә maraq göstәrmiş, dörd yaşında Baxın prelüdlәrini ifa etmişdir (ilk dәrslәrini M.Fenmendәn almışdır). Xüsusi istedada malik olduğuna görә 1948 ildә TBMM-in qәrarına әsasәn tәhsil almaq üçün ailәsi ilә birgә Fransaya göndәrilmişdir. Sәkkiz yaşıında Paris radiosunda ilk konsertini vermişdir. 15 yaşında Paris Milli Konservatoriyasını bitirmişdir.
Pianoçular A.Korto vә V.Kempfdәn xüsusi dәrslәr almışdır. 1958 ildәn dünyanın müxtәlif sәhnәlәrindә çıxış etmәyә başlamışdır. Konsertlәrindә A.Kopland, R.Kempe, M.Sarcent, P.Montyö, E.Laysdorf vә b. dirijorlarla çıxış etmiş, Monreal, Berlin, Dubrovnik, Afina, Ankara, İstanbul vә s. beynәlxalq musiqi festivallarının iştirakçısı olmuşdur. Dünyanın bir sıra mәşhur simfonik ork.-lәri ilә (Boston Simfonik Orkestri, Fransa Milli Orkestri, London Simfonik Orkestri vә s.) konsertlәr vermişdir. Bir sıra beynәlxalq müsabiqәnin mükafatlarını qazanmışdır [Lili Bulanje (1954–64; ABŞ, Boston), Dinu Lipatti qızıl medalı (1959; London), Xidmәtә görә ordeni (1961; Fransa), Adelaide Ristori prizi (1961; İtaliya), Şopen Disk Qranprisi (1995, Polşa) vә s.]. Dünyanın әn geniş repertuarlı pianoçusu adını daşıyan İ.B.-in ifasında Bethovenin 32 sonatası vә fp. ilә orkestr üçün bütün konsertlәri (1986), F.Şopenin 15 diskdә yer alan fp. әsәrlәri (1992), J.Bramsın solo fp. әsәrlәri vә konsertlәri (1997), S.Raxmaninovun yaradıcılığından 10 albom (2000), D.Ligetinin etüdlәri vә s. lentә alınmışdır. 100-dәn çox albom vә CD-si var. Haqqında “İdil Biret: bir harika çocuğun portresi ” adlı sәnәdli film çәkilmişdir (2015; rej. E.İpeker).
Əd.: B i r k a n Ü. Piyanodakı Harika. İstanbul, 1997; X a r d e l D. İdil Biret-Une pianiste Turque en France (Fransada bir türk pianoçu İdil Biret). Paris, 2006.
