İDİOQRAFİK METOD (idio... + ...qrafiya), f ә r d i l ә ş d i r i c i m e t o d – sosial-humanitar idrak metodologiyasında istifadә olunan tәfәkkür priyomları vә vasitәlәri kompleksi. Bu anlayışı neokantçılığın Baden mәktәbinin nümayәndәlәri V.Vindelband vә H.Rikkert tәtbiq etmişlәr. İ.m. nomotetik metodun mәntiqi alternativi kimi nәzәrdәn keçirilirdi. Nomotetik vә ya ümumilәşdirici metod vasitәsilә hadisәlәr arasındakı ümumi, müntәzәm vә tәkrarlanan әlaqәlәr tәsvir olunur. Baden mәktәbinin irәli sürdüyü İ.m. istәnilәn obyektin unikallığını vә tәkrarolunmazlığını nәzәrdә tutur. Vindelband vә Rikkertә görә, İ.m. da nomotetik metod kimi elmidir; ona ciddi mәntiqi әsaslandırma vermәk olar. Hәr iki metod istәnilәn (hәm tәbiәtә, hәm dә mәdәniyyәtә aid) hadisәnin tәdqiqi üçün yararlıdır. Bununla belә İ.m. daha çox mәdәniyyәt haqqında tarix elmlәri sahәsin dә yayılmışdır (bunun bariz nümunәsi tarixinhegelsayağı şәrhindәn imtina etmiş L. fon Ranke mәktәbinin araşdırmaları hesab olunur). Bu elmlәr keçmiş hadisәlәrin fәrdikonfiqurasiyalarını tәhlil edir vә bunun üçün subyektiv qiymәtlәndirmәdәn fәrqlәnәn “dәyәrliliyә aidetmә” prosedurundan yararlanır. Müasir humanitar biliklәrdә İ.m. prinsiplәri müxtәlif fәnlәrin metodologiyasında inkişaf etmişdir: bioqrafik metod (tarix, psixologiya, әdәbiyyatşünaslıq), keyfiyyәt metodları (sosiologiya), kross mәdәni fәrqlәrin öyrәnilmәsi (etnoqrafiya, kulturologiya) vә s.










