İDRİSİ (
), Ə b u A b d u l l a h Mә h ә m m ә d i b n Mә h ә m m ә d i b n İ d r i s ә l - İ d r i s i (1100, Seuta, indi Mәrakeş – 1161, yaxud 1165/66, orada; digәr mәlumatlara görә Siciliyada) – әrәb coğrafi yaşünas-sәyyahı. Tәhsilini Kordovada almışdır. Portuqaliya, Fransa, İngiltәrә vә Kiçik Asiyaya sәyahәt etmişdir. Palermodo Siciliya kralı II Rojerin [1130–54] sarayında yaşadığı müddәtdә (1138–54) Yerin mәlum hissәsinin xәritәsini tәrtib etmiş vә “Nüzhәt әl-müştaq fixtiraq әl-afaq” (“Ölkәlәri dolaşmaqdan yorulmuşun әylәncәsi”) әsәrini yazmışdır. İ. Yeri 7 iqlimә, hәr iqlimi isә q.-dәn ş.-ә doğru uzanan 10 hissәyә bölmüş vә onların ayrılıqda tәsvirini vermişdir (hәr tәsvirә aid xәritә vardır). Əsәrdә hәmçinin Azәrb., onun dağları, iqlimi, çayları, şәhәrlәri, onlar arasındakı mәsafәlәr, Xәzәr dәnizi vә s. haqqında da әtraflı mәlumat var. İ. Qәdim yunan vә orta әsr әrәb coğrafiyaşünas sәyyahlarının (Ptolomey, İbn Xordadbeh, Yәqubi, İbn Havqәl, Mәsudi vә b.) әsәrlәrindәn dә istifadә etmişdir.
Əd.: V ә l i x a n l ı N.M. IX–XII әsr әrәb coğrafiyaşünas-sәyyahları Azәrbaycan haqqında. B., 1974; Б у н и я т о в З.М. Обзор источников по истории Азербайджана (источники арабские). Б., 1964; К о н о в а л о в а И.Г. Восточная Европа в сочинении ал-Идриси. М., 1999.










