Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
XI CİLD (HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI -  “İQDAM”)
    İXTİOFTÍRİUS (Ichthyophthirius multifiliis) 
    İXTİOFTÍRİUS (Ichthyophthirius multifiliis) – pәrdәağızlılar (Hymenostomatia) yarımsinfindәn parazit kirpikli infuzor. Diametri 1 mm-әdәkdir. Şirinsu vә bir çox dәniz balıqları (xüsusilә balıq körpәlәrindә) üzәrindә mәskunlaşır; ixtioftirioz, yaxud ağ lәkәlilik adlanan xәstәlik törәdir. Hәyat tsikli mürәkkәbdir (polimorfdur); İ.-un sәrbәstüzәn teront forması sahibin dәrisinә, qәlsәmәlәrinә, gözünün buynuz tәbәqәsinә, çox vaxt üzgәclәrinә daxil olur. Burada o, öz üzәrindә qoruyucu örtük yaradır (sistalaşır), sahibin toxumaları ilә qidalanaraq böyüyür (trofont mәrhәlәsi), onun dәrisindә ağımtıl şişkinliklәr vә xırda yaralar әmәlә gәtirir. Yetkin İ. (trofozoit) xarici mühitә çıxır, dibә çökür, sistaya çevrilir. Burada İ. hüceyrәsi (tomont) dәfәlәrlә bölünәrәk, yüzlәrlә xırda tomitlәr, yaxud “sәrgәrdan”lar әmәlә gәtirir. Sistadan çıxdıqdan sonra onlar yeni sahiblәr tapırlar. Balıqçılıq tәsәrrüfatlarında vә akvariumlarda İ.-la yoluxma balıqların kütlәvi ölümünә sәbәb ola bilir. Bax hәmçinin Siliaforozlar.
     
    1 – teront; 2, 3 – trofont sistasının әmәlә gәlmәsi;
    4 – trofozoit; 5 – tomontun bölünmәsi;
    6 – tomitlәrin çıxması.
     
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində)
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2007
ISBN: 978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı: 881
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində)
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2012
ISBN: 978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı: 881
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2009
ISBN: 978-9952-441-02-4
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2010
ISBN: 978-9952-441-05-5
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2011
ISBN: 978-9952-441-07-9
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2013
ISBN: 978-9952-441-03-1
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2014
ISBN: 978-9952-441-10-9
Səhifələrin sayı: 592
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2015
ISBN: 978-9952-441-11-6
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2016
ISBN: 978-9952-441-12-3
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili:
ISBN:
Səhifələrin sayı:
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2019
ISBN: 978-9952-441-17-8
Səhifələrin sayı: 600
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili 2020
ISBN: 978-9952-441-18-5
Səhifələrin sayı: 600
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2024
ISBN: 978-9952-441-20-8
Səhifələrin sayı: 600
HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI –  “İQDAM”
    İXTİOFTÍRİUS (Ichthyophthirius multifiliis) 
    İXTİOFTÍRİUS (Ichthyophthirius multifiliis) – pәrdәağızlılar (Hymenostomatia) yarımsinfindәn parazit kirpikli infuzor. Diametri 1 mm-әdәkdir. Şirinsu vә bir çox dәniz balıqları (xüsusilә balıq körpәlәrindә) üzәrindә mәskunlaşır; ixtioftirioz, yaxud ağ lәkәlilik adlanan xәstәlik törәdir. Hәyat tsikli mürәkkәbdir (polimorfdur); İ.-un sәrbәstüzәn teront forması sahibin dәrisinә, qәlsәmәlәrinә, gözünün buynuz tәbәqәsinә, çox vaxt üzgәclәrinә daxil olur. Burada o, öz üzәrindә qoruyucu örtük yaradır (sistalaşır), sahibin toxumaları ilә qidalanaraq böyüyür (trofont mәrhәlәsi), onun dәrisindә ağımtıl şişkinliklәr vә xırda yaralar әmәlә gәtirir. Yetkin İ. (trofozoit) xarici mühitә çıxır, dibә çökür, sistaya çevrilir. Burada İ. hüceyrәsi (tomont) dәfәlәrlә bölünәrәk, yüzlәrlә xırda tomitlәr, yaxud “sәrgәrdan”lar әmәlә gәtirir. Sistadan çıxdıqdan sonra onlar yeni sahiblәr tapırlar. Balıqçılıq tәsәrrüfatlarında vә akvariumlarda İ.-la yoluxma balıqların kütlәvi ölümünә sәbәb ola bilir. Bax hәmçinin Siliaforozlar.
     
    1 – teront; 2, 3 – trofont sistasının әmәlә gәlmәsi;
    4 – trofozoit; 5 – tomontun bölünmәsi;
    6 – tomitlәrin çıxması.
     
    İXTİOFTÍRİUS (Ichthyophthirius multifiliis) 
    İXTİOFTÍRİUS (Ichthyophthirius multifiliis) – pәrdәağızlılar (Hymenostomatia) yarımsinfindәn parazit kirpikli infuzor. Diametri 1 mm-әdәkdir. Şirinsu vә bir çox dәniz balıqları (xüsusilә balıq körpәlәrindә) üzәrindә mәskunlaşır; ixtioftirioz, yaxud ağ lәkәlilik adlanan xәstәlik törәdir. Hәyat tsikli mürәkkәbdir (polimorfdur); İ.-un sәrbәstüzәn teront forması sahibin dәrisinә, qәlsәmәlәrinә, gözünün buynuz tәbәqәsinә, çox vaxt üzgәclәrinә daxil olur. Burada o, öz üzәrindә qoruyucu örtük yaradır (sistalaşır), sahibin toxumaları ilә qidalanaraq böyüyür (trofont mәrhәlәsi), onun dәrisindә ağımtıl şişkinliklәr vә xırda yaralar әmәlә gәtirir. Yetkin İ. (trofozoit) xarici mühitә çıxır, dibә çökür, sistaya çevrilir. Burada İ. hüceyrәsi (tomont) dәfәlәrlә bölünәrәk, yüzlәrlә xırda tomitlәr, yaxud “sәrgәrdan”lar әmәlә gәtirir. Sistadan çıxdıqdan sonra onlar yeni sahiblәr tapırlar. Balıqçılıq tәsәrrüfatlarında vә akvariumlarda İ.-la yoluxma balıqların kütlәvi ölümünә sәbәb ola bilir. Bax hәmçinin Siliaforozlar.
     
    1 – teront; 2, 3 – trofont sistasının әmәlә gәlmәsi;
    4 – trofozoit; 5 – tomontun bölünmәsi;
    6 – tomitlәrin çıxması.