İJORALAR (özlәrini i ž o r a, i n g e r o i n e, i n g e r i k k o adlandırırlar) – Cәnub-Qәrbi Rusiyada (Kinqisepp r-nunun Vistino, Ust Luqa vә Kuzyomkino kәnd mәskәnlәri, Leninqrad vil.-nin Lomonosov r-nunun Kovaşi k.) Baltikayanı fin xalqı. Sayları tәqr. 800 nәfәr (2007), 2010 il siyahıyaalınmasına görә isә 266 nәfәrdir. Rus dilindә danışırlar, yaşlı nәsil arasında ijora dili qorunub saxlanılır. Dindarları xristiandır.
İ. Fin körfәzinin şәrq sahilinin (İngermanlandiya vә әtraf әrazilәr) aborigenlәri hesab olunurlar. 1926 il siyahıyaalınmasına görә sayları 26,1 min nәfәr idi. 1930-cu illәrin әvvәllәrindә ijora kәnd şuraları, mәktәblәr, Leninqradda eston-fin pedaqoji texnikumunun ijora şöbәsi fәaliyyәt göstәrir, “Kalastaja” qәzeti nәşr edilirdi. 1937 ildә bütün müәssisәlәr bağlandı, İ.-ın çoxu repressiyaya mәruz qaldı. 1943 ildә İ.-ın hamısı mәcburәn Finlandiyaya işlәmәyә göndәrildi, 1944 ildә SSRİ-yә qaytarılsalar da, onlara doğma kәndlәrindә yaşamaq (1950-ci illәrәdәk) qadağan olundu. 1959 il siyahıyaalınmasına görә sayları 1082, 1979 ildә isә 449 nәfәr idi.
İjora qadınlarının әnәnәvi geyim kompleksi.
İ. şimal, Oredej, Xevaa, Soykino vә Aşağı Luqa qruplarına bölünürlәr. Ənәnәvi mәşğuliyyәtlәri dәniz balıqçılığı, әkinçilik vә heyvandarlıq, meşәçilik, yelkәnli vә avarlı qayıq hazırlanması, tor toxunması, ağac, qum, çınqıl vә daş hasilatı, Luqa vә Sista çayları ilә ağac axıdılması, ağac, dәri emalı, dulusçuluq, mövsümi işlәrdir.
Yaşayış mәskәnlәri adәtәn küçә, sahilboyu әrazilәrdә isә cәrgәvi planlıdır. Evlәr kәrtmә, iki, yaxud üç otaqlıdır, beş divarlı evlәrә rast gәlinir. Komanın (pertti) girişindә soba yerlәşir. Sobanın (kiuka) qarşısında masa vә ikonalar (kolo) olan ibadәt yeri var. Geyimlәri vә cehizi böyük ağac tabaqda (puyne) saxlayırdılar. Pәncәrә haşiyәlәrini oyma naxışlar, taylarını isә rәsmlәrlә bәzәyirdilәr. Tәsәrrüfat tikililәri koma ilә bircәrgәli, yaxud ikicәrgәli keçid vasitәsilә birlәşdirilirdi, әvvәllәr qapalı hәyәt yayılmışdı; bir qәdәr aralı anbar (aytta), mәrәk (riixi), hamam (sauna) yerlәşirdi.
Şam ağacı yonqarından hörülmüş sәbәt. 20 әsrin ortaları. İjora muzeyi. Vistino k. (Leninqrad vil.)
Qadın geyiminin yerli variantları mövcud idi. Xevaa qadınları 20 әsrin әvvәllәrinәdәk zәngin tikmәli çiyinliyi (xartiukset)
olan qollu köynәk (ryatsinya) geyinirdilәr, qızlar baş örtüyündәn istifadә etmirdilәr, qadınlar arxa qurtaracağı (pursta) qurşağadәk sallanan, kәmәrә keçirilәn vә bәzәn әtәyә çatan baş geyimi (sappano) geyirdilәr. Şimal qadınlarının geyimi fin-eurya möysetlәrin geyiminә bәnzәyirdi: sinәsindә tikmә ilә bәzәdilmiş xiştәyi olan tunikaya-bәnzәr köynәk (rekkopayta), tünd göy, yaxud yun әtәk, aşağı hissәsindә qırmızı haşiyә (villaxame) olan, qumaş parçadan tikilmiş baş geyimindәn (xarakka, hәrfi mәnada sağsağan) ibarәt idi. Soykino qadın kostyumunda çiyni tikmәli köynәk (payda), qumaş parçadan tikilmiş baş geyimi (sapana) olurdu; 19 әsrin sonlarından köndәlәn xiştәkli yun, yaxud kәtan sarafan (sinekki, krassikke) yayılmışdı; qurşaq bağlayırdılar. Bәzәklәri boyunbağı, asma halqalı sırğalar (tallukar) idi.
20 әsrin ortalarınadәk loğmanlar vә cadugәrlәr (noydad), ev, mәrәk, hamam, çay vә s. ağası olan ruhlara inam (xaltiaz), ağacların kultları, sәrvәt artırma ayini, heyvan qurbanvermә, icma qardaşlıq bayramları (vakkove) vә s. saxlanılırdı. 20 әsrin әvvәllәrinәdәk Yurgi günündә “qadın bayramları”, 20 әsrin sonlarınadәk “ölülәrin yedizdirilmәsi” mәrasimi qeyd olunurdu. Toy mәrasimlәri üçün üçmәrhәlәli elçilik, ailәli qadınlar tәrәfindәn gәlinә yağ, әt vә s. gәtirilmәsi (kuppeli) sәciyyәvidir.
