Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
XI CİLD (HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI -  “İQDAM”)
    İKİQAT NİSBƏT 
    İKİQAT NİSBƏT – düz xәtt üzәrindә dörd M1, M2, M3, M4 nöqtәlәrinin mürәkkәb nisbәti; (M1M2M3M4) simvolu ilә işarә edilәn vә  kimi ifadә olunan әdәd, burada Mi Mj (i, j = 1, 2, 3, 4, i ¹ j) Mi vә Mj nöqtәlәrini birlәşdirәn parçanın uzunluğudur. Bu zaman parçaların istiqamәti nәzәrә alınır; mәs.,   nisbәti M1M2 vә M3M2 parçaları eyni istiqamәtlidirsә, müsbәt, әks halda mәnfi hesab olunur. İ.n. nöqtәlәrin nömrәlәnmә ardıcıllığından asılıdır, bu isә nöqtәlәrin düz xәtt üzәrindә yerlәşmә nizamından fәrqlәnә bilәr. Dörd nöqtәnin İ.n.-i ilә yanaşı, ortaq O nöqtәsindәn keçәn dörd m1, m2, m3, m4 düz xәtlәrinin İ.n.-inә baxılır. Bu nisbәt (m1m2m3m4) simvolu ilә işarә edilir vә  kimi ifadә olunur vә mi vә mj düz xәtlәri arasındakı (mi mj) bucaqlarının i, j = 1,2,3,4, i j işarәlәri nәzәrә alınır. Əgәr M1, M2, M3, M4 nöqtәlәri uyğun olaraq, m1, m2, m3, m4 düz xәtlәri üzәrindә yerlәşәrsә, (şәkil 1) (M1M2 M3M4)= (m1m2m3m4) olur.
    Əgәr M1, M2, M3, M4 vә M ′1, M ′2, M ′3, M ′4 nöqtәlәri m1, m2, m3, m4 düz xәtlәr dörd lüyünün iki müxtәlif düz xәtlә kәsişmәsindәn alınıbsa, onda (M ′1, M ′2, M ′3, M ′4) = (M1M2M3M4). Əgәr m1, m2, m3, m4 vә m′1, m′2, m′3, m′4 düz xәtlәri eyni M1,M2,M3,M4 nöqtәlәr dördlüyünü proyeksiya edirsә (şәkil 2), onda (m′1, m′2, m′3, m′4) = (m1, m2, m3, m4).
    İ.n. istәnilәn proyektiv çevirmә zamanı dәyişmәdiyindәn, yәni bu çevirmәnin invariantı olduğundan, proyektiv hәndәsәdә rolu böyükdür. İ.n.-i –1-ә bәrabәr olan nöqtәlәr vә düz xәtlәr dördlüyü xüsusi әhәmiyyәtә malikdir. Belә dördlüklәr harmonik nöqtәlәr vә harmonik düz xәtlәr adlanır.
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində)
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2007
ISBN: 978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı: 881
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində)
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2012
ISBN: 978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı: 881
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2009
ISBN: 978-9952-441-02-4
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2010
ISBN: 978-9952-441-05-5
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2011
ISBN: 978-9952-441-07-9
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2013
ISBN: 978-9952-441-03-1
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2014
ISBN: 978-9952-441-10-9
Səhifələrin sayı: 592
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2015
ISBN: 978-9952-441-11-6
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2016
ISBN: 978-9952-441-12-3
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili:
ISBN:
Səhifələrin sayı:
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2019
ISBN: 978-9952-441-17-8
Səhifələrin sayı: 600
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili 2020
ISBN: 978-9952-441-18-5
Səhifələrin sayı: 600
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2024
ISBN: 978-9952-441-20-8
Səhifələrin sayı: 600
HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI –  “İQDAM”
    İKİQAT NİSBƏT 
    İKİQAT NİSBƏT – düz xәtt üzәrindә dörd M1, M2, M3, M4 nöqtәlәrinin mürәkkәb nisbәti; (M1M2M3M4) simvolu ilә işarә edilәn vә  kimi ifadә olunan әdәd, burada Mi Mj (i, j = 1, 2, 3, 4, i ¹ j) Mi vә Mj nöqtәlәrini birlәşdirәn parçanın uzunluğudur. Bu zaman parçaların istiqamәti nәzәrә alınır; mәs.,   nisbәti M1M2 vә M3M2 parçaları eyni istiqamәtlidirsә, müsbәt, әks halda mәnfi hesab olunur. İ.n. nöqtәlәrin nömrәlәnmә ardıcıllığından asılıdır, bu isә nöqtәlәrin düz xәtt üzәrindә yerlәşmә nizamından fәrqlәnә bilәr. Dörd nöqtәnin İ.n.-i ilә yanaşı, ortaq O nöqtәsindәn keçәn dörd m1, m2, m3, m4 düz xәtlәrinin İ.n.-inә baxılır. Bu nisbәt (m1m2m3m4) simvolu ilә işarә edilir vә  kimi ifadә olunur vә mi vә mj düz xәtlәri arasındakı (mi mj) bucaqlarının i, j = 1,2,3,4, i j işarәlәri nәzәrә alınır. Əgәr M1, M2, M3, M4 nöqtәlәri uyğun olaraq, m1, m2, m3, m4 düz xәtlәri üzәrindә yerlәşәrsә, (şәkil 1) (M1M2 M3M4)= (m1m2m3m4) olur.
    Əgәr M1, M2, M3, M4 vә M ′1, M ′2, M ′3, M ′4 nöqtәlәri m1, m2, m3, m4 düz xәtlәr dörd lüyünün iki müxtәlif düz xәtlә kәsişmәsindәn alınıbsa, onda (M ′1, M ′2, M ′3, M ′4) = (M1M2M3M4). Əgәr m1, m2, m3, m4 vә m′1, m′2, m′3, m′4 düz xәtlәri eyni M1,M2,M3,M4 nöqtәlәr dördlüyünü proyeksiya edirsә (şәkil 2), onda (m′1, m′2, m′3, m′4) = (m1, m2, m3, m4).
    İ.n. istәnilәn proyektiv çevirmә zamanı dәyişmәdiyindәn, yәni bu çevirmәnin invariantı olduğundan, proyektiv hәndәsәdә rolu böyükdür. İ.n.-i –1-ә bәrabәr olan nöqtәlәr vә düz xәtlәr dördlüyü xüsusi әhәmiyyәtә malikdir. Belә dördlüklәr harmonik nöqtәlәr vә harmonik düz xәtlәr adlanır.
    İKİQAT NİSBƏT 
    İKİQAT NİSBƏT – düz xәtt üzәrindә dörd M1, M2, M3, M4 nöqtәlәrinin mürәkkәb nisbәti; (M1M2M3M4) simvolu ilә işarә edilәn vә  kimi ifadә olunan әdәd, burada Mi Mj (i, j = 1, 2, 3, 4, i ¹ j) Mi vә Mj nöqtәlәrini birlәşdirәn parçanın uzunluğudur. Bu zaman parçaların istiqamәti nәzәrә alınır; mәs.,   nisbәti M1M2 vә M3M2 parçaları eyni istiqamәtlidirsә, müsbәt, әks halda mәnfi hesab olunur. İ.n. nöqtәlәrin nömrәlәnmә ardıcıllığından asılıdır, bu isә nöqtәlәrin düz xәtt üzәrindә yerlәşmә nizamından fәrqlәnә bilәr. Dörd nöqtәnin İ.n.-i ilә yanaşı, ortaq O nöqtәsindәn keçәn dörd m1, m2, m3, m4 düz xәtlәrinin İ.n.-inә baxılır. Bu nisbәt (m1m2m3m4) simvolu ilә işarә edilir vә  kimi ifadә olunur vә mi vә mj düz xәtlәri arasındakı (mi mj) bucaqlarının i, j = 1,2,3,4, i j işarәlәri nәzәrә alınır. Əgәr M1, M2, M3, M4 nöqtәlәri uyğun olaraq, m1, m2, m3, m4 düz xәtlәri üzәrindә yerlәşәrsә, (şәkil 1) (M1M2 M3M4)= (m1m2m3m4) olur.
    Əgәr M1, M2, M3, M4 vә M ′1, M ′2, M ′3, M ′4 nöqtәlәri m1, m2, m3, m4 düz xәtlәr dörd lüyünün iki müxtәlif düz xәtlә kәsişmәsindәn alınıbsa, onda (M ′1, M ′2, M ′3, M ′4) = (M1M2M3M4). Əgәr m1, m2, m3, m4 vә m′1, m′2, m′3, m′4 düz xәtlәri eyni M1,M2,M3,M4 nöqtәlәr dördlüyünü proyeksiya edirsә (şәkil 2), onda (m′1, m′2, m′3, m′4) = (m1, m2, m3, m4).
    İ.n. istәnilәn proyektiv çevirmә zamanı dәyişmәdiyindәn, yәni bu çevirmәnin invariantı olduğundan, proyektiv hәndәsәdә rolu böyükdür. İ.n.-i –1-ә bәrabәr olan nöqtәlәr vә düz xәtlәr dördlüyü xüsusi әhәmiyyәtә malikdir. Belә dördlüklәr harmonik nöqtәlәr vә harmonik düz xәtlәr adlanır.