Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
XI CİLD (HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI -  “İQDAM”)
    İKİQAT NİSBƏT 
    İKİQAT NİSBƏT – düz xәtt üzәrindә dörd M1, M2, M3, M4 nöqtәlәrinin mürәkkәb nisbәti; (M1M2M3M4) simvolu ilә işarә edilәn vә  kimi ifadә olunan әdәd, burada Mi Mj (i, j = 1, 2, 3, 4, i ¹ j) Mi Mj nöqtәlәrini birlәşdirәn parçanın uzunluğudur. Bu zaman parçaların istiqamәti nәzәrә alınır; mәs.,   nisbәti M1M2M3M2 parçaları eyni istiqamәtlidirsә, müsbәt, әks halda mәnfi hesab olunur. İ.n. nöqtәlәrin nömrәlәnmә ardıcıllığından asılıdır, bu isә nöqtәlәrin düz xәtt üzәrindә yerlәşmә nizamından fәrqlәnә bilәr. Dörd nöqtәnin İ.n.-i ilә yanaşı, ortaq O nöqtәsindәn keçәn dörd m1, m2, m3, m4 düz xәtlәrinin İ.n.-inә baxılır. Bu nisbәt (m1m2m3m4) simvolu ilә işarә edilir vә  kimi ifadә olunur vә mimj düz xәtlәri arasındakı (mi mj) bucaqlarının i, j = 1,2,3,4, i j işarәlәri nәzәrә alınır. Əgәr M1, M2, M3, M4 nöqtәlәri uyğun olaraq, m1, m2, m3, m4 düz xәtlәri üzәrindә yerlәşәrsә, (şәkil 1) (M1M2 M3M4)= (m1m2m3m4) olur.
    Əgәr M1, M2, M3, M4M 1, M 2, M 3, M 4 nöqtәlәri m1, m2, m3, m4 düz xәtlәr dörd lüyünün iki müxtәlif düz xәtlә kәsişmәsindәn alınıbsa, onda (M 1, M 2, M 3, M 4) = (M1M2M3M4). Əgәr m1, m2, m3, m4 m1, m2, m3, m4 düz xәtlәri eyni M1,M2,M3,M4 nöqtәlәr dördlüyünü proyeksiya edirsә (şәkil 2), onda (m1, m2, m3, m4) = (m1, m2, m3, m4).
    İ.n. istәnilәn proyektiv çevirmә zamanı dәyişmәdiyindәn, yәni bu çevirmәnin invariantı olduğundan, proyektiv hәndәsәdә rolu böyükdür. İ.n.-i –1-ә bәrabәr olan nöqtәlәr vә düz xәtlәr dördlüyü xüsusi әhәmiyyәtә malikdir. Belә dördlüklәr harmonik nöqtәlәr vә harmonik düz xәtlәr adlanır.
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində)
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2007
ISBN: 978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı: 881
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində)
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2012
ISBN: 978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı: 881
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2009
ISBN: 978-9952-441-02-4
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2010
ISBN: 978-9952-441-05-5
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2011
ISBN: 978-9952-441-07-9
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2013
ISBN: 978-9952-441-03-1
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2014
ISBN: 978-9952-441-10-9
Səhifələrin sayı: 592
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2015
ISBN: 978-9952-441-11-6
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2016
ISBN: 978-9952-441-12-3
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili:
ISBN:
Səhifələrin sayı:
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2019
ISBN: 978-9952-441-17-8
Səhifələrin sayı: 600
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili 2020
ISBN: 978-9952-441-18-5
Səhifələrin sayı: 600
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2024
ISBN: 978-9952-441-20-8
Səhifələrin sayı: 600
HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI –  “İQDAM”
    İKİQAT NİSBƏT 
    İKİQAT NİSBƏT – düz xәtt üzәrindә dörd M1, M2, M3, M4 nöqtәlәrinin mürәkkәb nisbәti; (M1M2M3M4) simvolu ilә işarә edilәn vә  kimi ifadә olunan әdәd, burada Mi Mj (i, j = 1, 2, 3, 4, i ¹ j) Mi Mj nöqtәlәrini birlәşdirәn parçanın uzunluğudur. Bu zaman parçaların istiqamәti nәzәrә alınır; mәs.,   nisbәti M1M2M3M2 parçaları eyni istiqamәtlidirsә, müsbәt, әks halda mәnfi hesab olunur. İ.n. nöqtәlәrin nömrәlәnmә ardıcıllığından asılıdır, bu isә nöqtәlәrin düz xәtt üzәrindә yerlәşmә nizamından fәrqlәnә bilәr. Dörd nöqtәnin İ.n.-i ilә yanaşı, ortaq O nöqtәsindәn keçәn dörd m1, m2, m3, m4 düz xәtlәrinin İ.n.-inә baxılır. Bu nisbәt (m1m2m3m4) simvolu ilә işarә edilir vә  kimi ifadә olunur vә mimj düz xәtlәri arasındakı (mi mj) bucaqlarının i, j = 1,2,3,4, i j işarәlәri nәzәrә alınır. Əgәr M1, M2, M3, M4 nöqtәlәri uyğun olaraq, m1, m2, m3, m4 düz xәtlәri üzәrindә yerlәşәrsә, (şәkil 1) (M1M2 M3M4)= (m1m2m3m4) olur.
    Əgәr M1, M2, M3, M4M 1, M 2, M 3, M 4 nöqtәlәri m1, m2, m3, m4 düz xәtlәr dörd lüyünün iki müxtәlif düz xәtlә kәsişmәsindәn alınıbsa, onda (M 1, M 2, M 3, M 4) = (M1M2M3M4). Əgәr m1, m2, m3, m4 m1, m2, m3, m4 düz xәtlәri eyni M1,M2,M3,M4 nöqtәlәr dördlüyünü proyeksiya edirsә (şәkil 2), onda (m1, m2, m3, m4) = (m1, m2, m3, m4).
    İ.n. istәnilәn proyektiv çevirmә zamanı dәyişmәdiyindәn, yәni bu çevirmәnin invariantı olduğundan, proyektiv hәndәsәdә rolu böyükdür. İ.n.-i –1-ә bәrabәr olan nöqtәlәr vә düz xәtlәr dördlüyü xüsusi әhәmiyyәtә malikdir. Belә dördlüklәr harmonik nöqtәlәr vә harmonik düz xәtlәr adlanır.
    İKİQAT NİSBƏT 
    İKİQAT NİSBƏT – düz xәtt üzәrindә dörd M1, M2, M3, M4 nöqtәlәrinin mürәkkәb nisbәti; (M1M2M3M4) simvolu ilә işarә edilәn vә  kimi ifadә olunan әdәd, burada Mi Mj (i, j = 1, 2, 3, 4, i ¹ j) Mi Mj nöqtәlәrini birlәşdirәn parçanın uzunluğudur. Bu zaman parçaların istiqamәti nәzәrә alınır; mәs.,   nisbәti M1M2M3M2 parçaları eyni istiqamәtlidirsә, müsbәt, әks halda mәnfi hesab olunur. İ.n. nöqtәlәrin nömrәlәnmә ardıcıllığından asılıdır, bu isә nöqtәlәrin düz xәtt üzәrindә yerlәşmә nizamından fәrqlәnә bilәr. Dörd nöqtәnin İ.n.-i ilә yanaşı, ortaq O nöqtәsindәn keçәn dörd m1, m2, m3, m4 düz xәtlәrinin İ.n.-inә baxılır. Bu nisbәt (m1m2m3m4) simvolu ilә işarә edilir vә  kimi ifadә olunur vә mimj düz xәtlәri arasındakı (mi mj) bucaqlarının i, j = 1,2,3,4, i j işarәlәri nәzәrә alınır. Əgәr M1, M2, M3, M4 nöqtәlәri uyğun olaraq, m1, m2, m3, m4 düz xәtlәri üzәrindә yerlәşәrsә, (şәkil 1) (M1M2 M3M4)= (m1m2m3m4) olur.
    Əgәr M1, M2, M3, M4M 1, M 2, M 3, M 4 nöqtәlәri m1, m2, m3, m4 düz xәtlәr dörd lüyünün iki müxtәlif düz xәtlә kәsişmәsindәn alınıbsa, onda (M 1, M 2, M 3, M 4) = (M1M2M3M4). Əgәr m1, m2, m3, m4 m1, m2, m3, m4 düz xәtlәri eyni M1,M2,M3,M4 nöqtәlәr dördlüyünü proyeksiya edirsә (şәkil 2), onda (m1, m2, m3, m4) = (m1, m2, m3, m4).
    İ.n. istәnilәn proyektiv çevirmә zamanı dәyişmәdiyindәn, yәni bu çevirmәnin invariantı olduğundan, proyektiv hәndәsәdә rolu böyükdür. İ.n.-i –1-ә bәrabәr olan nöqtәlәr vә düz xәtlәr dördlüyü xüsusi әhәmiyyәtә malikdir. Belә dördlüklәr harmonik nöqtәlәr vә harmonik düz xәtlәr adlanır.