İKİQUYRUQLULAR, ç ә n g ә l q u y r u q l u l a r (Diplura) – altıayaqlılar sinifüstünün (Hexapoda) buğumayaqlılar qrupu. Uzun müddәt onlara entoqnat cücülәrin (gizliçәnәlilәr) primitiv ilk qanadsızlar dәstәsi kimi baxırdılar. Hazırda onları çox vaxt müstәqil sinif hesab edirlәr. İ.-ın әn qәdim qazıntı qalıqları Karbon çöküntülәrindәn mәlumdur. Bәdәni (5–7 sm uz.-da) açıq rәnglidir, birbuğumlu pәncәli 3 cüt ayağı var. Qarıncığı 11-buğumludur, sonuncu çıxıntıları (serkaları) müxtәlif formada olur. Gözlәri yoxdur; ağız aparatı baş kapsulunda gizlәnmişdir. İnkişaf etmiş traxeya sistemi var. 2 yarımsinifdә (dәstәdә) birlәşmiş 800-ә yaxın növü var. Əsasәn, tropik vә subtropiklәrdә yayılıbdır. Azәrb.-da Campodea staphylinus, C. plusiochaeta növlәri Küryanı tuqay meşәlәrindә, Lәnkәran r-nunda, Şәki-Zaqatala zonasında yayılmışdır. Yırtıcı, bitkiyeyәn vә saprofaqdırlar. Rütubәtli torpaq döşәmәlәrindә vә torpaqda yaşayırlar. Mayalanma spermatoforların kömәyi ilә xarici-daxilidir. İnkişafı metamorfozdur (protometoboliya), yumurtadan çıxmış nimfalar yaşlı fәrdlәrdәn ölçülәrinә, buğumlarının, bığcıqlarının vә s. az sayda olmasına görә fәrqlәnir. Yaşlı halda qabıqdәyişmә sәciyyәvidir. Ananın davranışında rüşeym, yumurta vә nimfaların qorunması hallarının ilkin formaları mәlumdur.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI – “İQDAM”
İKİQUYRUQLULAR
İKİQUYRUQLULAR, ç ә n g ә l q u y r u q l u l a r (Diplura) – altıayaqlılar sinifüstünün (Hexapoda) buğumayaqlılar qrupu. Uzun müddәt onlara entoqnat cücülәrin (gizliçәnәlilәr) primitiv ilk qanadsızlar dәstәsi kimi baxırdılar. Hazırda onları çox vaxt müstәqil sinif hesab edirlәr. İ.-ın әn qәdim qazıntı qalıqları Karbon çöküntülәrindәn mәlumdur. Bәdәni (5–7 sm uz.-da) açıq rәnglidir, birbuğumlu pәncәli 3 cüt ayağı var. Qarıncığı 11-buğumludur, sonuncu çıxıntıları (serkaları) müxtәlif formada olur. Gözlәri yoxdur; ağız aparatı baş kapsulunda gizlәnmişdir. İnkişaf etmiş traxeya sistemi var. 2 yarımsinifdә (dәstәdә) birlәşmiş 800-ә yaxın növü var. Əsasәn, tropik vә subtropiklәrdә yayılıbdır. Azәrb.-da Campodea staphylinus, C. plusiochaeta növlәri Küryanı tuqay meşәlәrindә, Lәnkәran r-nunda, Şәki-Zaqatala zonasında yayılmışdır. Yırtıcı, bitkiyeyәn vә saprofaqdırlar. Rütubәtli torpaq döşәmәlәrindә vә torpaqda yaşayırlar. Mayalanma spermatoforların kömәyi ilә xarici-daxilidir. İnkişafı metamorfozdur (protometoboliya), yumurtadan çıxmış nimfalar yaşlı fәrdlәrdәn ölçülәrinә, buğumlarının, bığcıqlarının vә s. az sayda olmasına görә fәrqlәnir. Yaşlı halda qabıqdәyişmә sәciyyәvidir. Ananın davranışında rüşeym, yumurta vә nimfaların qorunması hallarının ilkin formaları mәlumdur.
İKİQUYRUQLULAR
İKİQUYRUQLULAR, ç ә n g ә l q u y r u q l u l a r (Diplura) – altıayaqlılar sinifüstünün (Hexapoda) buğumayaqlılar qrupu. Uzun müddәt onlara entoqnat cücülәrin (gizliçәnәlilәr) primitiv ilk qanadsızlar dәstәsi kimi baxırdılar. Hazırda onları çox vaxt müstәqil sinif hesab edirlәr. İ.-ın әn qәdim qazıntı qalıqları Karbon çöküntülәrindәn mәlumdur. Bәdәni (5–7 sm uz.-da) açıq rәnglidir, birbuğumlu pәncәli 3 cüt ayağı var. Qarıncığı 11-buğumludur, sonuncu çıxıntıları (serkaları) müxtәlif formada olur. Gözlәri yoxdur; ağız aparatı baş kapsulunda gizlәnmişdir. İnkişaf etmiş traxeya sistemi var. 2 yarımsinifdә (dәstәdә) birlәşmiş 800-ә yaxın növü var. Əsasәn, tropik vә subtropiklәrdә yayılıbdır. Azәrb.-da Campodea staphylinus, C. plusiochaeta növlәri Küryanı tuqay meşәlәrindә, Lәnkәran r-nunda, Şәki-Zaqatala zonasında yayılmışdır. Yırtıcı, bitkiyeyәn vә saprofaqdırlar. Rütubәtli torpaq döşәmәlәrindә vә torpaqda yaşayırlar. Mayalanma spermatoforların kömәyi ilә xarici-daxilidir. İnkişafı metamorfozdur (protometoboliya), yumurtadan çıxmış nimfalar yaşlı fәrdlәrdәn ölçülәrinә, buğumlarının, bığcıqlarının vә s. az sayda olmasına görә fәrqlәnir. Yaşlı halda qabıqdәyişmә sәciyyәvidir. Ananın davranışında rüşeym, yumurta vә nimfaların qorunması hallarının ilkin formaları mәlumdur.
