AZƏRBAYCAN MİLLİ ENSİKLOPEDİYASI

A B C Ç D E Ə F G Ğ H I İ X

XI CİLD (HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI - “İQDAM”)

İKİLİK SAY SİSTEMİ

İKİLİK SAY SİSTEMİ – 2 әsasına görә yazılan әdәdlәrin mövqeyi prinsipi üzәrindә qurulan say sistemi. İ.s.s.-ndә yalnız iki rәqәm – 0 vә 1 işlәdilir. 2 әdәdi 2-ci mәrtәbә vahidi hesab edilir vә 10 (“bir-sıfır” kimi oxunur) kimi yazılır. Hәr mәrtәbәnin vahidi әvvәlkindәn 2 dәfә böyükdür, yәni bu vahidlәr 2, 4, 8, 16,…, 2ⁿ,… ardıcıllığını yaradır. Onluq say sistemindәki әdәdi İ.s.s.-ndә yazmaq üçün onu ardıcıl 2-yә bölüb, alınmış 0 vә 1 qalıqlarını sonuncudan birinciyәdәk yazmaq lazımdır. Mәs.:

43 = 21 ∙ 2 + 1; 21 = 10 ∙ 2 + 1;

10 = 5 ∙ 2 + 0; 5 = 2 ∙ 2 + 1;

2 = 1 ∙ 2 + 0; 1 = 0 ∙ 2 + 1,

nәticәdә, 43 әdә dinin İ.s.s.-dә yazılışı 101011-dir. Belәliklә, 101011әdәdi İ.s.s.- dә 1∙ 2⁵ + 0 ∙ 2⁴ +1∙ 2³ + 0 ∙ 2²+ 1∙ 2¹ +1∙ 2⁰ kimi yazılır. Hesab әmәllәri İ.s.s.-ndә çox sadә yerinә yetirilir. Mәs., vurma cәdvәli 1 ∙ 1 = 1-ә gәtirilir. Lakin İ.s.s.-ndә böyük әdәdlәri yazmaq çox çәtindir, mәs: 9000 әdәdi bu sistemdә 14 rәqәmli әdәdә çevrilir. İ.s.s. nәzәri mәsәlәlәrdә vә EHM-dә hesablamalar zamanı istifadә edilir.

“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLD II CİLD III CİLD IV CİLD V CİLD VI CİLD VII CİLD VIII CİLD IX CİLD X CİLD XI CİLD

Sərlövhə:	Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində)
Nəşriyyat:	"Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri:	Bakı
Nəşr ili:	2007
ISBN:	978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı:	881

Sərlövhə:	Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində)
Nəşriyyat:	"Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri:	Bakı
Nəşr ili:	2012
ISBN:	978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı:	881

Sərlövhə:	Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD
Nəşriyyat:	"Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri:	Bakı
Nəşr ili:	2009
ISBN:	978-9952-441-02-4
Səhifələrin sayı:	608

Sərlövhə:	Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD
Nəşriyyat:	"Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri:	Bakı
Nəşr ili:	2010
ISBN:	978-9952-441-05-5
Səhifələrin sayı:	604

Sərlövhə:	Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD
Nəşriyyat:	"Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri:	Bakı
Nəşr ili:	2011
ISBN:	978-9952-441-07-9
Səhifələrin sayı:	604

Sərlövhə:	Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD
Nəşriyyat:	"Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri:	Bakı
Nəşr ili:	2013
ISBN:	978-9952-441-03-1
Səhifələrin sayı:	608

Sərlövhə:	Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD
Nəşriyyat:	"Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri:	Bakı
Nəşr ili:	2014
ISBN:	978-9952-441-10-9
Səhifələrin sayı:	592

Sərlövhə:	Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD
Nəşriyyat:	"Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri:	Bakı
Nəşr ili:	2015
ISBN:	978-9952-441-11-6
Səhifələrin sayı:	608

Sərlövhə:	Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD
Nəşriyyat:	"Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri:	Bakı
Nəşr ili:	2016
ISBN:	978-9952-441-12-3
Səhifələrin sayı:	608

Sərlövhə:	Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD
Nəşriyyat:	"Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri:	Bakı
Nəşr ili:
ISBN:
Səhifələrin sayı:

Sərlövhə:	Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD
Nəşriyyat:	"Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri:	Bakı
Nəşr ili:	2019
ISBN:	978-9952-441-17-8
Səhifələrin sayı:	600

Sərlövhə:	Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD
Nəşriyyat:	"Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri:	Bakı
Nəşr ili	2020
ISBN:	978-9952-441-18-5
Səhifələrin sayı:	600

Sərlövhə:	Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD
Nəşriyyat:	"Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri:	Bakı
Nəşr ili:	2024
ISBN:	978-9952-441-20-8
Səhifələrin sayı:	600

HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI – “İQDAM”

İKİLİK SAY SİSTEMİ

43 = 21 ∙ 2 + 1; 21 = 10 ∙ 2 + 1;

10 = 5 ∙ 2 + 0; 5 = 2 ∙ 2 + 1;

2 = 1 ∙ 2 + 0; 1 = 0 ∙ 2 + 1,

A B C Ç D E Ə F G Ğ H I İ X

İKİLİK SAY SİSTEMİ

43 = 21 ∙ 2 + 1; 21 = 10 ∙ 2 + 1;

10 = 5 ∙ 2 + 0; 5 = 2 ∙ 2 + 1;

2 = 1 ∙ 2 + 0; 1 = 0 ∙ 2 + 1,