Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
XI CİLD (HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI -  “İQDAM”)
    İKİTAKTLI DAXİLİYANMA MÜHƏRRİKİ
    İKİTAKTLI DAXİLİYANMA MÜHƏRRİKİ – porşenli daxiliyanma mühәrriki; iş tsikli (mühәrrikin silindrinin yanar qarışıqla vә ya hava ilә dolması, qazların sıxılması vә yanması, işlәk gediş vә qazların kәnar edilmәsi) porşenin iki gedişi (2 taktı), yaxud dirsәkli valın bir dövrü müddәtindә başa çatır. Sıxılma, yanma vә genişlәnmә proseslәri dördtaktlı daxiliyanma mühәrrikinin proseslәrinә oxşardır. İ.d.m.-nin gücü silindrinin hәcmi vә dirsәkli valının dövr sayı (fırlanma tezliyi) eyni olan dördtaktlı daxiliyanma mühәrrikindәn nәzәri cәhәtdәn iki dәfә çoxdur (işlәk gedişlәrin sayı çox olduğundan). Amma işlәk hәcmin bir hissәsinin itirilmәsi mühәrrikin gücünün praktiki olaraq, ancaq 1,5–1,7 dәfә artmasına sәbәb olur. İkitaktlı mühәrrikin üstünlüyü, hәmçinin burucu momentin müntәzәmliyinin daha çox olmasıdır, yәni dirsәkli valın hәr bir dövrü müddәtindә tam iş tsikli yerinә yetirilir. Dördtaktlı daxiliyanma mühәrriki ilә müqayisәdә mühüm nöqsanlardan biri qaz mübadilәsi prosesindә qazın ayrılma müddәtinin azlığıdır. İ.d.m.-nin gücü qaz mübadilәsinin tәkmil olmaması, üfürmә pәncәrәsinin olmasına görә porşenin faydalı gediş hissәsinin itirilmәsi vә s. sәbәblәrdәn dördtaktlı mühәrrikdәn az olur. İ.d.m.-ndә porşen qrupu termiki tәsirlәrә daha çox mәruz qaldığından mühәrrikin etibarlılığı azalır. Bu sәbәbdәn yüngül yanacaqla işlәyәn azgüclü İ.d.m.-lәri (motosiklet, motorlu qayıq vә s. üçün) istehsal olunur.
     
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində)
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2007
ISBN: 978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı: 881
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində)
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2012
ISBN: 978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı: 881
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2009
ISBN: 978-9952-441-02-4
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2010
ISBN: 978-9952-441-05-5
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2011
ISBN: 978-9952-441-07-9
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2013
ISBN: 978-9952-441-03-1
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2014
ISBN: 978-9952-441-10-9
Səhifələrin sayı: 592
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2015
ISBN: 978-9952-441-11-6
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2016
ISBN: 978-9952-441-12-3
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili:
ISBN:
Səhifələrin sayı:
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2019
ISBN: 978-9952-441-17-8
Səhifələrin sayı: 600
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili 2020
ISBN: 978-9952-441-18-5
Səhifələrin sayı: 600
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2024
ISBN: 978-9952-441-20-8
Səhifələrin sayı: 600
HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI –  “İQDAM”
    İKİTAKTLI DAXİLİYANMA MÜHƏRRİKİ
    İKİTAKTLI DAXİLİYANMA MÜHƏRRİKİ – porşenli daxiliyanma mühәrriki; iş tsikli (mühәrrikin silindrinin yanar qarışıqla vә ya hava ilә dolması, qazların sıxılması vә yanması, işlәk gediş vә qazların kәnar edilmәsi) porşenin iki gedişi (2 taktı), yaxud dirsәkli valın bir dövrü müddәtindә başa çatır. Sıxılma, yanma vә genişlәnmә proseslәri dördtaktlı daxiliyanma mühәrrikinin proseslәrinә oxşardır. İ.d.m.-nin gücü silindrinin hәcmi vә dirsәkli valının dövr sayı (fırlanma tezliyi) eyni olan dördtaktlı daxiliyanma mühәrrikindәn nәzәri cәhәtdәn iki dәfә çoxdur (işlәk gedişlәrin sayı çox olduğundan). Amma işlәk hәcmin bir hissәsinin itirilmәsi mühәrrikin gücünün praktiki olaraq, ancaq 1,5–1,7 dәfә artmasına sәbәb olur. İkitaktlı mühәrrikin üstünlüyü, hәmçinin burucu momentin müntәzәmliyinin daha çox olmasıdır, yәni dirsәkli valın hәr bir dövrü müddәtindә tam iş tsikli yerinә yetirilir. Dördtaktlı daxiliyanma mühәrriki ilә müqayisәdә mühüm nöqsanlardan biri qaz mübadilәsi prosesindә qazın ayrılma müddәtinin azlığıdır. İ.d.m.-nin gücü qaz mübadilәsinin tәkmil olmaması, üfürmә pәncәrәsinin olmasına görә porşenin faydalı gediş hissәsinin itirilmәsi vә s. sәbәblәrdәn dördtaktlı mühәrrikdәn az olur. İ.d.m.-ndә porşen qrupu termiki tәsirlәrә daha çox mәruz qaldığından mühәrrikin etibarlılığı azalır. Bu sәbәbdәn yüngül yanacaqla işlәyәn azgüclü İ.d.m.-lәri (motosiklet, motorlu qayıq vә s. üçün) istehsal olunur.
     
    İKİTAKTLI DAXİLİYANMA MÜHƏRRİKİ
    İKİTAKTLI DAXİLİYANMA MÜHƏRRİKİ – porşenli daxiliyanma mühәrriki; iş tsikli (mühәrrikin silindrinin yanar qarışıqla vә ya hava ilә dolması, qazların sıxılması vә yanması, işlәk gediş vә qazların kәnar edilmәsi) porşenin iki gedişi (2 taktı), yaxud dirsәkli valın bir dövrü müddәtindә başa çatır. Sıxılma, yanma vә genişlәnmә proseslәri dördtaktlı daxiliyanma mühәrrikinin proseslәrinә oxşardır. İ.d.m.-nin gücü silindrinin hәcmi vә dirsәkli valının dövr sayı (fırlanma tezliyi) eyni olan dördtaktlı daxiliyanma mühәrrikindәn nәzәri cәhәtdәn iki dәfә çoxdur (işlәk gedişlәrin sayı çox olduğundan). Amma işlәk hәcmin bir hissәsinin itirilmәsi mühәrrikin gücünün praktiki olaraq, ancaq 1,5–1,7 dәfә artmasına sәbәb olur. İkitaktlı mühәrrikin üstünlüyü, hәmçinin burucu momentin müntәzәmliyinin daha çox olmasıdır, yәni dirsәkli valın hәr bir dövrü müddәtindә tam iş tsikli yerinә yetirilir. Dördtaktlı daxiliyanma mühәrriki ilә müqayisәdә mühüm nöqsanlardan biri qaz mübadilәsi prosesindә qazın ayrılma müddәtinin azlığıdır. İ.d.m.-nin gücü qaz mübadilәsinin tәkmil olmaması, üfürmә pәncәrәsinin olmasına görә porşenin faydalı gediş hissәsinin itirilmәsi vә s. sәbәblәrdәn dördtaktlı mühәrrikdәn az olur. İ.d.m.-ndә porşen qrupu termiki tәsirlәrә daha çox mәruz qaldığından mühәrrikin etibarlılığı azalır. Bu sәbәbdәn yüngül yanacaqla işlәyәn azgüclü İ.d.m.-lәri (motosiklet, motorlu qayıq vә s. üçün) istehsal olunur.