İKİTƏNƏFFÜSLÜ BALIQLAR (Dipnoi, Dipneustomorpha) – şirinsu sümüklü balıqların kürәküzgәclilәr yarımsinfinin dәstәüstü. Orta Devondan mәlumdurlar, Triasa qәdәr güclü inkişaf etmişlәr. Uz. 30– 200 sm, bәdәnlәri yandan sıxılmış vә ya angvilәoxşardır. Üst çәnә kәllә ilә birlәşib, dişlәri, adәtәn iri lövhә formasındadır. Xorda bütün ömrü boyu qalır, tәk üzgәclәri özünәmәxsus lәlәkvari quruluşa malikdir. Döş vә qarın üzgәclәri qamçışәkillidir vә ya hәr iki istiqamәtdә uzanan şüaları olan buğumlu oxa malikdir. Qәlsәmә tәnәffüsü ilә yanaşı, ciyәr tәnәffüsü dә var (adı da buradandır). Ciyәr funksiyasını iri, hücrәli üzmә qovuğu yerinә yetirir; ciyәr tәnәffüsü zamanı hava xüsusi kanallardan, yәni daxili burun dәliklәrindәn vә ya xoanalardan üzmә qovuğuna keçir. Ürәkdә arterial konus var, ürәk qulaqcığı qismәn sağ vә sol hissәlәrә ayrılmışdır. Bağırsağın spiralşәkilli klapanı kloakaya açılır. 2 müasir dәstәsi var. Qәrnidişkimilәr (Ceratodontiformes) dәstәsinә 1 fәsilә – tәkciyәrlilәr vә ya qәrnidişlilәr (Ceratodontidae) daxildir. Bu әsilәnin 1 cinsi vә 1 növü (qәrnidiş) var. İkiciyәrlikimilәr (Lepidosireniformes) dәstәsi iki fәsilә ilә tәmsil olunur: Yeganә növü: Amerika pulcuqlusu vә ya lepidosiren (Lepidosiren paradoxa) olan Amerika iki ciyәrlikimilәri (Lepidosirenidae) vә 4 növә malik bir protopterlәr cinsi ilә tәmsil olunan Afrika ikiciyәrlikimilәri (Protopteridae). Cәnubi Amerika, Tropik Afrika sularında vә Avstraliyada yayılmışdır. Uz. 125 sm-ә çatan Amerika pulcuqlusu bütün Amazon hövzәsindә mәskunlaşmışdır, quraqlıq dövründә hava ilә tәnәffüsә keçәrәk yataq yuvasında yatırlar. Yerli vәtәgә obyektidir.
İkitәnәffüslü balıqlar: 1 – qәrnidiş; 2 – Amerika pulcuqlusu.
