İKİTƏRƏFLİ QEYDİYYAT (double entry) – mühasibat uçotu metodunun elementi; müәssisәnin maliyyә-tәsәrrüfat fәaliyyәtinә dair mәlumatlar eyni mәblәğdә iki, yaxud daha çox mühasibat uçotu hesabına, bir hesabın debetinә, digәrinin isә kreditinә qeyd olunur. Hesabların debet vә kreditindә hәr bir tәsәrrüfat әmәliyyatı haqqında mәlumatlar bәrabәr mәblәğdә qeyd olunduğuna görә, bütün hesabların debeti üzrә qeydiyyatların mәblәği onların krediti üzrә qeydiyyatlarının mәblәğinә bәrabәr olmalıdır. Bәrabәrliyin pozulması mәlumatların qeydiyyatı zamanı sәhvә yol verildiyini göstәrir. İ.q. mühasibat uçotunda informasiya vә nәzarәt әhәmiyyәti daşıyır: qarşılıqlı әlaqәli hesablarda nәzәrә alınan obyektlәrin dәyişilmә sәviyyәsini, әks etdirir; hәmin uçot obyektlәrinin hәrәkәt istiqa mәtlәrini göstәrir; baş verәn dәyişikliklәrә sәbәb olan tәsәrrüfat prosesini xarakterizә edir. İ.q. zamanı istifadә olunan hesablar müxabirlәşdirici, qeydiyyat isә ötürücü, yaxud hesab tapşırığı (konto – hesab) adlanır.
İ.q. mühasibat uçotu hesablarında vә mühasibat balansında 4 növ dәyişikliyә sәbәb olur: bir aktiv hesabın debeti, digәrinin krediti üzrә qeydiyyat (mühasibat balansının valyutası sabit qalır); aktiv hesabın debeti vә passiv hesabın krediti üzrә qeydiyyat (balansın valyutası İ.q.-ın mәblәği qәdәr artır); bir passiv hesabın debeti vә digәrinin krediti üzrә qeydiyyat (bu zaman balansın valyutası sabit qalır); passiv hesabın debeti vә aktiv hesabın krediti üzrә qeydiyyat (balansın valyutası İ.q.-ın mәblәği qәdәr azalır).










