Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
IV CİLD (BƏZİRXANA - ƏLİYEV Mehdi)
    BRAHUİ DİLİ


    БРАЩУИ ДИЛИ – бращуилярин дили. Пакистан, Иран вя Яфганыстанын щямсярщяд вилайятляриндя йайылмышдыр. Етник бращуиляр бялуъларла гайнайыб-гарышдыгларына, бялуъ дилиндя данышдыгларына вя юзлярини чох вахт бялуълар адландырдыгларына эюря бу дилдя данышанларын сайы дягиг дейилдир. 21 ясрин яввялляриня аид ещтимали мялуматлара эюря Б.д.-ндя Пакистанда 1,5–1,6 млн., Иран вя Яфганыстанда 150–200 мин адам данышыр. Б.д. гядим дравид дилляриндян биридир. Диалектляр, ялдя олан тясвир вя мятнляря ясасян, зяиф инкишаф етмишдир. Дравид дилляринин грамматик структурунун бцтцн ясас яламятлярини сахламышдыр. Сюз формасы аглцтинатив-шякилчи гурулушуна маликдир. Ъцмля гурулушу номинативдир. Сюз сырасы адятян субйект-обйект-предикат шяклиндядир. Лексикасында Иран (бялуъ, фарс), яряб вя щинд-ари (сираики, синдщи, урду, пянъаби) дилляриндян алынма сюзляр чохдур. Б. д.- нин юз йазысы йохдур. 18 ясрин 2-ъи йарысындан урду ялифбасындан истифадя едилир. Бу дилдя йазылан илк ясяр Мяликдад Гялатинин “Тющфят-цл-яъаиб” поемасыдыр (18 ясрин 2- ъи йарысында Калат ханлыьында дяръ едил- мишдир). Чапчылыг яняняляриндя фасиляляр олмуш, йалныз 1870-ъи иллярдя йенидян бярпа олунмушдур. 1970-ъи иллярдян Кветта с.-ндя бу дилдя фолклор нцмунялярини, шаир вя йазычыларын орижинал ясярлярини няшр етдирян “Бращуи академийасы” фяалиййят эюстярир. Б.д.-ндя дюври няшрляр чыхыр; бу дил Кветта ш.-ндяки Бялуъистан ун-тиндя юйрянилир. 

     

Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində)
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2007
ISBN: 978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı: 881
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində)
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2012
ISBN: 978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı: 881
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2009
ISBN: 978-9952-441-02-4
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2010
ISBN: 978-9952-441-05-5
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2011
ISBN: 978-9952-441-07-9
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2013
ISBN: 978-9952-441-03-1
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2014
ISBN: 978-9952-441-10-9
Səhifələrin sayı: 592
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2015
ISBN: 978-9952-441-11-6
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2016
ISBN: 978-9952-441-12-3
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili:
ISBN:
Səhifələrin sayı:
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2019
ISBN: 978-9952-441-17-8
Səhifələrin sayı: 600
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili 2020
ISBN: 978-9952-441-18-5
Səhifələrin sayı: 600
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2024
ISBN: 978-9952-441-20-8
Səhifələrin sayı: 600
BƏZİRXANA – ƏLİYEV Mehdi
    BRAHUİ DİLİ


    БРАЩУИ ДИЛИ – бращуилярин дили. Пакистан, Иран вя Яфганыстанын щямсярщяд вилайятляриндя йайылмышдыр. Етник бращуиляр бялуъларла гайнайыб-гарышдыгларына, бялуъ дилиндя данышдыгларына вя юзлярини чох вахт бялуълар адландырдыгларына эюря бу дилдя данышанларын сайы дягиг дейилдир. 21 ясрин яввялляриня аид ещтимали мялуматлара эюря Б.д.-ндя Пакистанда 1,5–1,6 млн., Иран вя Яфганыстанда 150–200 мин адам данышыр. Б.д. гядим дравид дилляриндян биридир. Диалектляр, ялдя олан тясвир вя мятнляря ясасян, зяиф инкишаф етмишдир. Дравид дилляринин грамматик структурунун бцтцн ясас яламятлярини сахламышдыр. Сюз формасы аглцтинатив-шякилчи гурулушуна маликдир. Ъцмля гурулушу номинативдир. Сюз сырасы адятян субйект-обйект-предикат шяклиндядир. Лексикасында Иран (бялуъ, фарс), яряб вя щинд-ари (сираики, синдщи, урду, пянъаби) дилляриндян алынма сюзляр чохдур. Б. д.- нин юз йазысы йохдур. 18 ясрин 2-ъи йарысындан урду ялифбасындан истифадя едилир. Бу дилдя йазылан илк ясяр Мяликдад Гялатинин “Тющфят-цл-яъаиб” поемасыдыр (18 ясрин 2- ъи йарысында Калат ханлыьында дяръ едил- мишдир). Чапчылыг яняняляриндя фасиляляр олмуш, йалныз 1870-ъи иллярдя йенидян бярпа олунмушдур. 1970-ъи иллярдян Кветта с.-ндя бу дилдя фолклор нцмунялярини, шаир вя йазычыларын орижинал ясярлярини няшр етдирян “Бращуи академийасы” фяалиййят эюстярир. Б.д.-ндя дюври няшрляр чыхыр; бу дил Кветта ш.-ндяки Бялуъистан ун-тиндя юйрянилир. 

     

    BRAHUİ DİLİ


    БРАЩУИ ДИЛИ – бращуилярин дили. Пакистан, Иран вя Яфганыстанын щямсярщяд вилайятляриндя йайылмышдыр. Етник бращуиляр бялуъларла гайнайыб-гарышдыгларына, бялуъ дилиндя данышдыгларына вя юзлярини чох вахт бялуълар адландырдыгларына эюря бу дилдя данышанларын сайы дягиг дейилдир. 21 ясрин яввялляриня аид ещтимали мялуматлара эюря Б.д.-ндя Пакистанда 1,5–1,6 млн., Иран вя Яфганыстанда 150–200 мин адам данышыр. Б.д. гядим дравид дилляриндян биридир. Диалектляр, ялдя олан тясвир вя мятнляря ясасян, зяиф инкишаф етмишдир. Дравид дилляринин грамматик структурунун бцтцн ясас яламятлярини сахламышдыр. Сюз формасы аглцтинатив-шякилчи гурулушуна маликдир. Ъцмля гурулушу номинативдир. Сюз сырасы адятян субйект-обйект-предикат шяклиндядир. Лексикасында Иран (бялуъ, фарс), яряб вя щинд-ари (сираики, синдщи, урду, пянъаби) дилляриндян алынма сюзляр чохдур. Б. д.- нин юз йазысы йохдур. 18 ясрин 2-ъи йарысындан урду ялифбасындан истифадя едилир. Бу дилдя йазылан илк ясяр Мяликдад Гялатинин “Тющфят-цл-яъаиб” поемасыдыр (18 ясрин 2- ъи йарысында Калат ханлыьында дяръ едил- мишдир). Чапчылыг яняняляриндя фасиляляр олмуш, йалныз 1870-ъи иллярдя йенидян бярпа олунмушдур. 1970-ъи иллярдян Кветта с.-ндя бу дилдя фолклор нцмунялярини, шаир вя йазычыларын орижинал ясярлярини няшр етдирян “Бращуи академийасы” фяалиййят эюстярир. Б.д.-ндя дюври няшрляр чыхыр; бу дил Кветта ш.-ндяки Бялуъистан ун-тиндя юйрянилир.